Jewish Community in Cieszowa in Upper Silesia (1737-1904) and the Efforts of Fr. Karl Urban to Save Its Material and Spiritual Heritage - Górecki, Piotr (Studia Oecumenica, 2021)
Kiedy w 1908 r. w Cieszowej, jednej z najstarszych gmin żydowskich na Górnym Śląsku, wystawiono budynki rozwiązanego kahału do licytacji, ks. Karl Urban (1864-1923), proboszcz parafii św. Józefa w Sadowie, do której należała również i sama Cieszowa, z własnych środków zakupił synagogę wraz z zabudowaniami, chroniąc je w ten sposób od nieuchronnej likwidacji. Cieszowa była jedną z czterech wiosek na Górnym Śląsku, w których kazano zamieszkać Żydom w czasie pruskich zakazów osiedleńczych, wydawanych w latach 70. i 80. XVIII w. W artykule w sposób skrótowy opisano dzieje społeczności żydowskiej na Śląsku, a szczególnie założonej przez nich gminy wyznaniowej w Cieszowej. Ponadto opisano okoliczności wystawienia w 1908 r. tamtejszych budynków na licytację i ich zakupienia przez ks. Karla Urbana. Autor skupił się na aktywności ks. Urbana, mającej na celu utworzenie religijnego i muzealnego miejsca pamięci. Ponadto podważa utartą opinię o zniszczeniu drewnianych zabytków, rzekomo po 1911 r., przesuwając czas ich destrukcji na lata po śmierci ks. Urbana, tj. po 1923 r.