WARUNKI ŻYCIA A SYTUACJA FINANSOWA SAMORZĄDU  W MIASTACH NA PRAWACH POWIATU W POLSCE  W LATACH 2008–2022: LIVING CONDITIONS AND THE FINANCIAL SITUATION OF LOCAL  GOVERNMENT IN CITIES WITH COUNTY RIGHTS IN POLAND  IN 2008 – 2022

Małgorzata Kolek

doi:10.25167/sm.5715

Opublikowane: 2024-12-26

Tom 48 (2024)

WARUNKI ŻYCIA A SYTUACJA FINANSOWA SAMORZĄDU W MIASTACH NA PRAWACH POWIATU W POLSCE W LATACH 2008–2022

Małgorzata Kolek

Studia Miejskie

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.25167/sm.5715

LIVING CONDITIONS AND THE FINANCIAL SITUATION OF LOCAL GOVERNMENT IN CITIES WITH COUNTY RIGHTS IN POLAND IN 2008 – 2022

Abstrakt

W artykule przeprowadzono badanie warunków życia i sytuacji finansowej w miastach na prawach powiatu w okresie 2008–2022. Celem pracy była diagnoza warunków życia ludności oraz sytuacji finansowej badanych miast oraz określenie relacji zachodzących między tymi aspektami rozwoju miast. Jako materiał źródłowy wykorzystano dane z Banku Danych Lokalnych i zastosowano taksonomiczną metodę
odległości od wzorca Z. Hellwiga. Badania wykazały, że w po 2008 roku w miastach poprawiły się warunki życia, natomiast pogorszyła się sytuacja finansowa. Jednocześnie nie stwierdzono zależności między zmianą sytuacji finansowej i warunków życia, co wskazało, że w ujęciu statystycznym są to niezależne płaszczyzny funkcjonowania ośrodków na prawach powiatu.

Słowa kluczowe:

miasto na prawach powiatu, sytuacja finansowa, metoda taksonomiczna, Polska, warunki życia

Inne teksty tego samego autora

Małgorzata Kolek, WINNICE JAKO NIEWYKORZYSTANY WALOR ROZWOJU ENOTURYSTYKI W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI , Studia Miejskie: Tom 45 (2023)

Pobierz pliki

Kolek

Zasady cytowania

Kolek, M. (2024). WARUNKI ŻYCIA A SYTUACJA FINANSOWA SAMORZĄDU W MIASTACH NA PRAWACH POWIATU W POLSCE W LATACH 2008–2022: LIVING CONDITIONS AND THE FINANCIAL SITUATION OF LOCAL GOVERNMENT IN CITIES WITH COUNTY RIGHTS IN POLAND IN 2008 – 2022. Studia Miejskie, 48, 63–87. https://doi.org/10.25167/sm.5715

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Adamczyk, A., Dawidowicz, D. 2016. Wartość informacyjna wskaźników oceny kondycji finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Ekonomiczne Problemy Usług, 25, 25–36. DOI: https://doi.org/10.18276/epu.2016.125-02
Google Scholar

Adamska, M. E. 2013. Średniowieczne układy urbanistyczne miast Śląska Opolskiego–stan zachowania i rewitalizacja. Przegląd Budowlany, 84(3), 15–19.
Google Scholar

Bański, J., Czapiewski, K., and Mazur, M. 2012. Policentryczność rozwoju Mazowsza. Mazowsze Studia Regionalne, 10, 71–88.
Google Scholar

Bródka, A. 2018. Miasto na prawach powiatu w kontekście administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Miasto. Pamięć i Przyszłość, 3(2). DOI: https://doi.org/10.26774/mpp.79
Google Scholar

Cheba, K., Kiba-Janiak, M. 2010. Przestrzenne zróżnicowanie wybranych wskaźników poziomu życia mieszkańców miast średniej wielkości a system logistyczny miasta. Metody ilościowe w badaniach ekonomicznych, 11(2), 102–111.
Google Scholar

Ciesiółka, P., Kudłak, R., & Kołsut, B. 2016. Programowanie rewitalizacji w miastach województwa wielkopolskiego w latach 1999–2015. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 36, 57–71. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2016.36.04
Google Scholar

Czornik, M. 2014. Znaczenie miast powiatowych w pobudzaniu rozwoju mniejszych jednostek terytorialnych. Studia Miejskie (13), 97–106.
Google Scholar

Czupryn, B. 2016. Rewitalizacja przyszłością Wałbrzycha. Prace Naukowe Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości w Wałbrzychu, 38(2), 55–74.
Google Scholar

Dolnicki, B., Tarno, J. P. (Eds.). (2012). Samorząd terytorialny w Polsce a sądowa kontrola administracji. Warszawa: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Drobniak, A. 2015. Koncepcja urban resilience: narzędzie strategicznej diagnozy i monitoringu miast. Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny, 77(1), 119–143. DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2015.77.1.7
Google Scholar

Drobniak, A. (red.). 2014. Urban resilience concept and post-industrial cities in Europe. Helion.
Google Scholar

Dylewski, M., Stasik, B. 2012. Rola i znaczenie miast na prawach powiatu w realizacji zadań publicznych. Finance and Risk in Shaping the Regional Development, 49.
Google Scholar

Edwarczyk, B. 2021. Możliwość zwiększania dochodów osiąganych z majątku komunalnego. Studia BAS, 1: 229–249. DOI: https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.12
Google Scholar

Galiński, P., Jackowska, B. 2023. Determinanty samodzielności finansowej powiatów. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 68(7), 1–24. DOI: https://doi.org/10.59139/ws.2023.07.1
Google Scholar

Grzebyk, M., Hedesz, A. (2022). Ocena przydatności strategii rozwoju miast na prawach powiatu województwa podkarpackiego w opinii mieszkańców. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 96(1), 55-70. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0359
Google Scholar

Guzik, R., Kołoś, A. 2021. Dostępność obszarów wiejskich do miast powiatowych w Polsce transportem publicznym w 2019 r. Przegląd Geograficzny, 93(2). DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2021.2.3
Google Scholar

Guzik, R., Kołoś, A., Fiedeń, Ł., Kocaj, A., and Wiedermann, K. 2020. Dostępność komunikacyjna i relacje przestrzenne w województwie pomorskim. Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.
Google Scholar

Heffner, K. 2020. Uwarunkowania funkcjonalno-przestrzenne rozwoju miast w województwie opolskim. W: B. Solga (red.), Województwo opolskie 1989–2019. Przemiany społeczno-gospodarcze i przestrzenne oraz wyzwania rozwojowe. Opole: OW Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 51–75.
Google Scholar

Hellwig Z. 1968. „Zastosowanie metody taksonomicznej do typologicznego podziału krajów ze względu na poziom rozwoju i strukturę kwalifikowanych kadr”. Przegląd Statystyczny, 4, s. 307–328.
Google Scholar

Kabus, J., Nowakowska-Grunt, J. 2016. Uwarunkowania rozwoju lokalnego na przykładzie powiatu częstochowskiego. Turystyka i Rozwój Regionalny, 5, 39–47. DOI: https://doi.org/10.22630/TIRR.2016.5.4
Google Scholar

Kachniarz, M. 2016. Fuzja miasta i powiatu–przegląd doświadczeń międzynarodowych. Studia i Prace WNEiZ US, (46/2), 45–55. DOI: https://doi.org/10.18276/sip.2016.46/2-04
Google Scholar

Karta Lipska na rzecz zrównoważonego rozwoju miast europejskich (2007) przyjęta z okazji nieformalnego spotkania ministrów w sprawie rozwoju miast i spójności terytorialnej w Lipsku, w dniach 24–25 maja 2007 r. (dostęp: 22.01.2025)
Google Scholar

Klasik, A. Wrana, K. 2021. Budowanie trwałości rozwoju miast i regionów miejskich. Podejście całościowe [w;] W poszukiwaniu optymalnego modelu miasta (red. E. Szafranek) Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, s. 201–242.
Google Scholar

Konecka-Szydłowska, B. 2018. Rozwój małych miast powiatowych województwa wielkopolskiego w ujęciu koncepcji. Space–Society–Economy (24), 27–44. DOI: https://doi.org/10.18778/1733-3180.24.02
Google Scholar

Krajowa Polityka Miejska 2023. Dokument przyjęty uchwałą Rady Ministrów w dniu 20 października 2015 r. 2015. Warszawa (dostęp: 22.01.2025).
Google Scholar

Kudłacz, M. 2017. Miasto jako miejsce wytwarzania wartości. Zarządzanie Publiczne, 39, 97–13. DOI: https://doi.org/10.15678/ZP.2017.39.1.09
Google Scholar

Michalska, J. 2013. Miasto na prawach powiatu – specyficzne połączenie gminy i powiatu.
Google Scholar

Misiuna, M. 1979. Jakość życia–geneza i interpretacje pojęcia w krajach cywilizacji zachodniej. Przegląd Socjologiczny, 31(1), 114–136.
Google Scholar

Mliczyńska-Hajda, D. 2013. Programowanie rewitalizacji a proces zmiany miasta – z perspektywy doświadczeń w partycypacyjnym planowaniu zagospodarowania przestrzennego w wybranych. Studia Miejskie, 12, 119–134. DOI: https://doi.org/10.25167/sm.2382
Google Scholar

Musiał-Malago, M. 2018. Wybrane aspekty kurczenia się miast w Polsce. Studia Miejskie, 29, 61–75. DOI: https://doi.org/10.25167/sm2018.029.04
Google Scholar

Musioł-Urbańczyk, A., Sorychta-Wojsczyk, B. 2013. E-usługi publiczne w miastach powiatowych województwa śląskiego – wyniki badań. Przegląd Organizacji 1, 47–52. DOI: https://doi.org/10.33141/po.2013.01.09
Google Scholar

Nowa Karta Lipska. Transformacyjna siła miast na rzecz wspólnego dobra, przyjęta na nieformalnym spotkaniu ministrów państw członkowskich UE ds. miejskich w dniu 30 listopada 2020 r. 2020 (dostęp: 22.01.2025)
Google Scholar

Parol, A. R. 2021. Dostępność transportowa wybranych ośrodków miejskich Pomorza Środkowego z uwzględnieniem zjawiska wykluczenia komunikacyjnego. Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 24(3), 19–35. DOI: https://doi.org/10.4467/2543859XPKG.21.016.15043
Google Scholar

Parysek, J. J. 2017. Od „miasta socjalistycznego” do nowoczesnego miasta XXI w. (krótka retrospekcja z perspektywy początku 2017 r.). Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 38, 21–49. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2017.38.02
Google Scholar

Pawlik, A., Dziekański, P. 2018. Konkurencyjność powiatów wybranych województw Polski Wschodniej. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu (527), 202–212. DOI: https://doi.org/10.15611/pn.2018.527.18
Google Scholar

Podawca, K. 2008. Lokalne programy rewitalizacji w wybranych miastach powiatowych na Mazowszu. Problemy Rozwoju Miast, 2, 15–29.
Google Scholar

Podogrodzka, M. 2011. Analiza zjawisk społeczno-ekonomicznych z zastosowaniem metod taksonomicznych. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 56(11), 26–41. DOI: https://doi.org/10.59139/ws.2011.11.3
Google Scholar

Runge, A. (2013). Rola miast średnich w kształtowaniu systemu osadniczego Polski. Katowice: Uniwersytet Śląski.
Google Scholar

Runge, A., Kwiatek-Sołtys, A. 2011. Małe i średnie miasta Polski na osi kontinuum osadniczego. Człowiek w przestrzeni zurbanizowanej. Kraków: IGiGP UJ, 151–162.
Google Scholar

Sekuła, A., Julkowski, B.P. 2015. Pomiar efektywności wydatków budżetowych dużych miast w Polsce. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 265–282. DOI: https://doi.org/10.15611/pn.2015.404.18
Google Scholar

Sierak, J. (2017). Finansowanie inwestycji dotacjami unijnymi a wielkość zadłużenia gmin i miast na prawach powiatu. Roczniki Nauk Społecznych, 45(3), 39–56. DOI: https://doi.org/10.18290/rns.2017.45.3-3
Google Scholar

Smolarski, M., Raczyk, A. 2017. Przestrzenne zróżnicowanie wykluczenia komunikacyjnego w transporcie kolejowym na przykładzie województwa dolnośląskiego. Studia Miejskie, 27, 9–24.
Google Scholar

Smolarski, M., & Suszczewicz, M. 2016. Wpływ niezależnego przewoźnika pasażerskiego (polskibus. com) na rynek przewozów międzywojewódzkich z miast średniej wielkości. Studia Miejskie, 23, 157–169.
Google Scholar

Sołtys, J. (2013). Usługi publiczne jako czynnik miastotwórczy i wyznacznik rangi miasta w sieci osadniczej na przykładzie małych miast Polski Północnej. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 15(3), 3–19. DOI: https://doi.org/10.18778/1508-1117.15.01
Google Scholar

Sompolska-Rzechuła, A. 2011. Identyfikacja warunków życia ludności w woj. zachodniopomorskim. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 56(09), 65–82. DOI: https://doi.org/10.59139/ws.2011.09.6
Google Scholar

Stawasz, D. (2016). Współczesne dylematy zarządzania rozwojem miast. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8088-550-9
Google Scholar

Stryjakiewicz, T., & Jaroszewska, E. 2011. Kurczące się miasta (shrinking cities) i strategie ich regeneracji. W: L. Mierzejewska, M. Wdowicka (red.), Współczesne problemy rozwoju miast i regionów. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 135–148.
Google Scholar

Szajnowska Wysocka, A. Zuzańska-Żyśko, E. 2021. Ewolucja miast. Od starożytności do ery cyfrowej. W: W poszukiwaniu optymalnego modelu miasta (red. E.) Szafranek. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 151–174;
Google Scholar

Szymczyk, E., Bukowski, M. 2023. Identyfikacja kurczących się miast w Polsce za pomocą wskaźnika wielokryterialnego. Przegląd Geograficzny, 95(4), 447–473. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2023.4.5
Google Scholar

Tarnowska, A. 2011. Status miasta na prawach powiatu i jego wpływ na rozwój miasta. Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego (XXV), 163–174. DOI: https://doi.org/10.62961/ejqqqp47
Google Scholar

Tkocz, M., Zuzanska-Zysko, E. 1996. Charakterystyka wielkich miast Polski. Wiadomości Statystyczne, 41(12).
Google Scholar

Trammer, K. 2012. Dostępność komunikacyjna i mobilność w polskich regionach. Infos. Zagadnienia Społeczno-Gospodarcze (06), 1–4.
Google Scholar

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz.U. 1998 nr 91 poz. 578, art. 92, ust. 2.
Google Scholar

Wańkowicz, W. 2004. Wskaźniki realizacji usług publicznych. Program Rozwoju Instytucjonalnego, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków, 2–8.
Google Scholar

Wendt, J. A. 2000. Dostępność komunikacyjna ośrodków władzy wojewódzkiej. Adamowicz, M., & Janulewicz, P. (2016). Ocena poziomu rozwoju dużych miast w Polsce–wyniki badań wykorzystujących wzorzec rozwoju Hellwiga. Studia Regionalne i Lokalne, (2 (64), 68–86.
Google Scholar

Wojtyra, B. 2018. Poziom wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich województwa wielkopolskiego. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, (40), 149–161. DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2017.40.10
Google Scholar

Zeliaś, A. (red.). 1991. Ekonometria przestrzenna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.
Google Scholar