Moralna odpowiedzialność rodziców za szczepienie dzieci

Czynniki modyfikujące w realiach polskich


Abstrakt

Kontekst badań: Szczepienia ochronne dzieci są dobrodziejstwem dla zdrowia indywidualnych osób i epidemicznej ochrony społeczeństwa. Obserwowane narastające lawinowo zjawisko uchylania się przez rodziców od szczepień dzieci wymaga pogłębionych badań pod kątem ich odpowiedzialności moralnej za zaniechanie działania.
Cel badań: zweryfikowanie hipotezy badawcze, która brzmiała: Odpowiednio silny wpływ czynnika modyfikującego postawy rodziców wobec szczepień ochronnych dzieci może zmniejszyć odpowiedzialność moralną rodziców za niepodjęcie obowiązku szczepiennego.
Metoda badawcza: w badaniach zastosowano desk research, a więc analizę danych zastanych, z uwzględnieniem dostępnych dokumentów, badań i publikacji, i ich konfrontacja z kryteriami wartościowania czynów ludzkich, szczególnie w zakresie przeszkód aktualnych.
Osiągnięte wyniki: analizy potwierdziły, że odpowiednie nasilenie przeszkód (zwł. niewiedzy niepokonalnej i strachu), często na skutek celowej dezinformacji (disinformation) przez ruchy natyszczepionkowe, znacząco zmniejsza odpowiedzialność moralną rodziców za odmowę szczepienia dzieci.
Wnioski: Najskuteczniejszym mechanizmem zapobiegania odrzucaniu szczepień jest celowana i holistyczna edukacja rodziców i społeczeństwa w zakresie szczepień i szczepionek.


Słowa kluczowe

obowiązkowe szczepienia dzieci; odmowa szczepień; rodzice; odpowiedzialność moralna; zagrożenie epidemiologiczne; wiedza o szczepieniach; ruchy antyszczepionkowe

Balak, R. (2014) ‘Mandatory vaccination and conscientious objection’, Forum Teologiczne, 15, pp. 67–82.

Balák, R. (2017) ‘Neverending History of the Use of Vaccines Derived from Aborted Infants. Part I: Critique of Teleological Proportionalism and Consequentialism from the Perspective of Moral Theology’, Roczniki Teologiczne, 64(3), pp. 93–110. doi: 10.18290/rt.2017.64.3–7.

Barański, J. (2015) Szczepienia ochronne – fakty i mity – Etyczne aspekty szczepień obowiązkowych, Szczepienia ochronne – fakty i mity. Available at: https://medium.dilnet.wroc.pl/index.php/arty­kuy-archiwalne/41-padziernik-2015/836-szczepienia-ochronne--fakty-i-mity-etyczne-aspekty-szczepie-obowizkowych (Accessed: 7 December 2020).

Beauchamp, T. L. and Childress, J. F. (1996) Zasady etyki medycznej. Translated by Witold Jacórzyński. Warszawa: Książka i Wiedza.

Braczkowska, B. et al. (2017) ‘Determinants of vaccine hesitancy / Uwarunkowania uchylania się od szczepień ochronnych’, Przegląd Epidemiologiczny, 71(2), pp. 227–236.

Branicka, O. and Glück, J. (2016) ‘Bezpieczeństwo szczepień profilaktycznych u chorych na choroby alergiczne’, Alergologia Polska – Polish Journal of Allergology, 3(3), pp. 90–94. doi: 10.1016/j.alergo.2016.08.003.

CBOS (2019) ‘Stosunek do szczepień ochronnych dzieci’. Available at: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_009_19.PDF.

Ciuła, G. (2014) Uwarunkowania czynu ludzkiego. Studium teologicznomoralne na podstawie polskiej posoborowej literatury teologicznej i pozateologicznej. Katowice: Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego: Księgarnia św. Jacka (Studia i Materiały Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach).

Dońka, K. et al. (2018) ‘Postawy i edukacja wakcynologiczna rodziców’, Pielęgniarstwo XXI wieku / Nursing in the 21st Century, 17(3), pp. 58–64. doi: 10.2478/pielxxiw-2018-0021.

Faleńczyk, K. et al. (2016) ‘Czynniki wpływające na postawy rodziców wobec szczepień ochronnych u dzieci’, Postępy Nauk Medycznych, 29(6), pp. 380–385. doi: 10.5604/08606196.1205281.

Gałecki, S. (2014) Etyczne aspekty szczepionek uzyskiwanych z linii ludzkich komórek zarodkowych, Medycyna Praktyczna Dla Lekarzy. Available at: http://www.mp.pl/social/article/100056 (Accessed: 9 December 2020).

Gołoś, A. (2015) ‘Tiomersal w szczepionkach – aktualny stan wiedzy’, Przegląd Epidemiologiczny, 1(69), pp. 157–161.

Healy, C. M. and Pickering, L. K. (2011) ‘How to communicate with vaccine-hesitant parents’, Pediatrics, 127 Suppl 1, pp. S127–133. doi: 10.1542/peds.2010-1722S.

Hejda, G. et al. (2020) ‘Healthcare for children and adolescents in Poland’, Turk Pediatri Arsivi, 55(Suppl 1), pp. 63–68. doi: 10.14744/TurkPediatriArs.2020.90692.

Institut für Ethik und Recht in der Medizin (2020) ‘Impfen: Vorsorge.Pflicht.Zwang? Individuelle Sicherheit und kollektive Verantwortung als Konfliktfeld. 21. Workshop des Arbeitskreises „Medizin und Theologie“ Tagung für Nachwuchswissenschaftler*innen 24./25. Januar 2020’. Institut für Ethik und Recht in der Medizin, Wien. Available at: https://www.ierm.at/fileadmin/user_upload/i_ierm/Veranstaltungen/Programm_AK-Med-Theol_2020.pdf (Accessed: 9 December 2020).

Kieniewicz, P. (2006) ‘Gdy nie ma innego wyjścia… : wobec stosowania szczepionek opracowanych przy wykorzystaniu linii komórkowych uzyskanych z abortowanych płodów ludzkich’, Roczniki Teologiczne, 53, pp. 141–151.

Kledyńska, A. (2016) ‘Możliwość ingerencji państwa w sferę władzy rodzicielskiej w kontekście obowiązkowych szczepień ochronnych w Polsce – zagadnienia prawne i etyczne’, in Polaczuk, P. and Bauknecht, A. (eds) Prawne i etyczne problemy współczesnej medycyny. 3rd edn. Olsztyn: epubli GmbH, Berlin, pp. 88–104. Available at: https://docplayer.pl/26880824-Prawne-i-etyczne-problemy-wspolczesnej-medycyny.html (Accessed: 7 December 2020).

Klotško, M. et al. (2015) ‘Wiedza i deklarowane postawy rodziców wobec szczepień ochronnych dla dzieci w Warszawie i Tallinie = Knowledge and declared attitude of parents to protective vaccination for children in Warsaw and Tallin’, Journal of Education, Health and Sport, 5(12), pp. 89–98. doi: 10.5281/zenodo.35011.

Kongregacja Nauki Wiary (2008) Dignitas Personae – Instrukcja, Kongregacja Nauki Wiary, http://www.vatican.va. Available at: http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20081208_dignitas-personae_pl.html (Accessed: 8 December 2020).

Kozela, M. and Zabdyr-Jamróz, M. (2018) 6 mitów na temat szczepionek, Instytut Zdrowia Publicznego. Available at: https://izp.wnz.cm.uj.edu.pl/pl/blog/6-mitow-na-temat-szczepionek/ (Accessed: 9 December 2020).

Lieu, T. A. et al. (2016) ‘Parents’ Perspectives on How to Improve the Childhood Vaccination Process’, Clinical Pediatrics, 56(3), pp. 238–246. doi: 10.1177/0009922816649001.

Lusawa, A. et al. (2019) ‘Nieprawdziwe informacje w zakresie szczepień ochronnych jako wyzwanie dla zdrowia publicznego’, Zdrowie Publiczne i Zarządzanie; Tom 17 Numer 1, 17(1), pp. 40–45. doi: 10.4467/20842627OZ.19.006.11302.

Marchewka, A. K., Majewska, A. and Młynarczyk, G. (2015) ‘Działalność ruchu antyszczepionkowego, rola środków masowego komunikowania oraz wpływ poglądów religijnych na postawę wobec szczepień ochronnych’, Kwartalnik ‘Postępy Mikrobiologii’, 54(2), pp. 95–102.

Ministerstwo Zdrowia (2013) Interpelacja nr 19929 – tekst odpowiedzi, Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia – z upoważnienia ministra – na interpelację nr 19929 w sprawie nieszczepienia dzieci. Available at: http://www.sejm.pl/sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=45835510 (Accessed: 7 December 2020).

Morciniec, P. (2020) ‘Szczepionki przeciwko SARSCoV2 uzyskiwane z linii ludzkich komórek zarodkowych’, Medycyna Praktyczna – Szczepienia, (3), pp. 96–98.

Mrożek-Budzyn, D. et al. (2017) ‘Co wiedzą matki na temat chorób zakaźnych, którym można zapobiegać poprzez szczepienia?’, Przegląd Epidemiologiczny, 71(4), pp. 595–602.

Mrożek-Budzyn, D., Kiełtyka, A. and Mróz, M. (2016) ‘Opinie matek dzieci urodzonych w dwóch szpitalach w Krakowie i Myślenicach na temat szczepień ochronnych’, Przegląd Epidemiologiczny, 70(3), pp. 471–478.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego (2019) Czy szczepionki przeciążają układ immunologiczny dziecka?, Szczepienia.Info. Available at: https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/6551/ (Accessed: 9 December 2020).

Nieetyczne szczepionki: mamy obowiązek sprzeciwu sumienia (2019a) Pch24.pl. Available at: https://www.pch24.pl/nieetyczne-szczepionki--mamy-obowiazek-sprzeciwu-sumienia,66589,i.html (Accessed: 4 April 2020) – strona nie istnieje; zachowana kopia por. następna pozycja.

Nieetyczne szczepionki: mamy obowiązek sprzeciwu sumienia (2020b) PCh24.pl – Prawa Strona Internetu. Informacje z życia Kościoła i prawicowa publicystyka. Available at: https://cc.bingj.com/cache.aspx?q=Nieetyczne+szczepionki%3a+mamy+obowi%C4%85zek+sprzeciwu+sumieni&d=4927375570436698&mkt=en-US&setlang=en-US&w=tDsU4gs5Y1HAtgG5myaXvFaMPusfuuc8 (Accessed: 9 December 2020).

Orłowski, T. (2011) ‘Szczepionki produkowane na liniach komórkowych pochodzenia płodowego – problemy etyczne’, Studia Redemptorystowskie: pismo naukowe Warszawskiej Prowincji Redemptorystów, 1(9), pp. 75–90.

Pontifical Academy for Life (2017) Note on Italian vaccine issue. Available at: http://www.academyforlife.va/content/pav/en/the-academy/activity-academy/note-vaccini.html (Accessed: 8 December 2020).

Pontificia Academia Pro Vita (2005) Riflessioni morali circa i vaccini preparati a partire da cellule provenienti da feti umani abortiti, Associazione Corvelva. Available at: https://www.corvelva.it/approfondimenti/notizie/riflessioni-morali-circa-i-vaccini-preparati-a-partire-da-cellule-provenienti-da-feti-umani-abortiti.html (Accessed: 8 December 2020).

PZH (2018) Europa odnotowuje 300-procentowy wzrost zachorowań na odrę, Szczepienia.Info. Available at: https://szczepienia.pzh.gov.pl/europa-odnotowuje-300-procentowy-wzrost-zachorowan-na-odre/ (Accessed: 7 December 2020).

PZH (2019) Jaka jest liczba uchyleń dotyczących szczepień obowiązkowych? Available at: https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jaka-jest-liczba-uchylen-szczepien-obowiazkowych/ (Accessed: 7 December 2020).

Rogalska, J. et al. (2010a) ‘Postawy rodziców wobec szczepień ochronnych w Polsce’, Przegląd Epidemiologiczny, (64), pp. 91–97.

Rogalska, J. et al. (2010b) ‘Źródła informacji oraz wiedza rodziców na temat szczepień ochronnych w Polsce – Epidemiological Review’, Przegląd Epidemiologiczny, (64), pp. 83–90.

Rzymkowski, T. (2016) Interpelacja nr 1087 – tekst, Interpelacja nr 1087 do ministra zdrowia w sprawie zagwarantowania rodzicom możliwości szczepienia dzieci środkami niebudzącymi sprzeciwu sumienia. Available at: http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?­key=58BE0578&view=1 (Accessed: 8 December 2020).

Stille, C. J. et al. (2001) ‘A Simple Provider-Based Educational Intervention to Boost Infant Immunization Rates: A Controlled Trial’, Clinical Pediatrics, 40(7), pp. 365–373. doi: 10.1177/000992280104000701.

Szczuka, I. (2002) ‘Bezpieczeństwo szczepień BCG – niepożądane odczyny poszczepienne. Część II. Przyczyny powstawania niepożądanych odczynów poszczepiennych. Postępowanie kliniczne’, Przegląd Epidemiologiczny, (56), pp. 15–28.

Szewczyk, K. (2009a) Bioetyka, t. 1. Medycyna na granicach życia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Szewczyk, K. (2009b) Bioetyka, t. 2. Pacjent w systemie opieki zdrowotnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Tarczoń, I., Domaradzka, E. and Czajka, H. (2009) ‘Co na temat szczepień ochronnych wiedzą rodzice i pracownicy ochrony zdrowia?’, Przegląd Lekarski, (66), pp. 27–33.

The SAGE Vaccine Hesitancy Working Group (2013) ‘What influences vaccine acceptance: A model of determinants of vaccine hesitancy’. Available at: https://www.who.int/immunization/sage/meetings/2013/april/1_Model_analyze_driversofvaccineConfidence_22_March.pdf (Accessed: 5 November 2020).

Tymińska, J. and Wysocki, J. (2017) ‘Czy jedna minuta wystarczy, aby przekonać rodziców do zaszczepienia dziecka?’, Przegląd Epidemiologiczny, 71(3), pp. 439–455.

Wakefield, A. J. et al. (1998) ‘RETRACTED: Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children’, The Lancet, 351(9103), pp. 637–641. doi: 10.1016/S0140-6736(97)11096-0.

Willak-Janc, E. (2003) ‘Szczepienia ochronne u dzieci a choroby alergiczne’, Alergia Astma Immunologia, 8(3). Available at: http://mediton.nazwa.pl/PL/czasopisma/alergia-astma-immunologia/archiwum_8.3.347.html (Accessed: 7 December 2020).

Zimny, T. (2020) ‘Szczepionki przeciwko SARSCoV2 uzyskiwane z linii ludzkich komórek zarodkowych’, Medycyna Praktyczna – Szczepienia, (3), pp. 95–96.

Pobierz

Opublikowane : 2021-01-13


Morciniec, P. (2021). Moralna odpowiedzialność rodziców za szczepienie dzieci. Family Forum, 10, 179-200. https://doi.org/10.25167/FF/1903

Piotr Jan Morciniec  piotr.morciniec@gmail.com
Uniwersytet Opolski  Polska
https://orcid.org/0000-0001-6312-8296


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0