Zmiany granic administracyjnych miast w Polsce – efekty przestrzenne i społeczno-ekonomiczne


Abstrakt

W latach 2009–2018 wydano 183 decyzji dotyczących zmian granic jednostek samorządu terytorialnego (JST), które objęły łącznie 1340 km2 powierzchni Polski. W ich wyniku gminy lub ich części zmieniły swój status administracyjny i przynależność terytorialną. Proces ten wiązał się także z wieloma reperkusjami natury społecznej i gospodarczej. Artykuł ma na celu ukazanie procesu zmian granic admi-nistracyjnych JST oraz jego skutków na przykładzie wybranych miast poziomu regionalnego. W pierwszej części pracy przedstawiono wymogi formalne, prawne i proceduralne zmian granic. W drugiej przeanalizo-wano zmiany granic JST w latach 2010–2019. W trzeciej części omówiono genezę oraz skutki przestrzenne i społeczno-ekonomiczne zmian granic na przykładzie miast prowadzących odmienne strategie ekspansji terytorialnej. Do szczegółowych analiz wybrano Rzeszów, Opole oraz Zieloną Górę. Na koniec przedstawiono rekomendacje dotyczące zmiany granic w kontekście minimalizacji negatywnych skutków tego procesu.


Słowa kluczowe

zmiany granic administracyjnych; procedura zmian granic administracyjnych; skutki zmian granic miast; Rzeszów; Opole; Zielona Góra; Polska

Bazan-Krzywoszańska, Anna, Maria Mrówczyńska i Marta Skiba. 2015. Połączenie terenów miasta i gminy Zielona Góra w świetle problemu rozlewania się miast. Logistyka 4, 2433–2441.

Berlińska, Danuta i Katarzyna Widera. 2016. Badanie potrzeb mieszkańców gmin Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Komprachcice, Prószków i Turawa w kontekście procesu zmiany granic administracyjnych miasta Opola. Opole: Państwowy Instytut Naukowy – Instytut Śląski w Opolu.

Domański, Ryszard. 1990. Gospodarka przestrzenna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Gilowska, Zyta. 1998. Bariery rozwoju lokalnego. Studia Regionalne i Lokalne pt. Koniunktura gospodarcza i mobilizacja społeczna w gminach, 25(58).

Heffner, Krystian. 2015. Uwarunkowania funkcjonalno-przestrzenne rozwoju Miasta Opola, Ekspertyza. Opole. Dostęp: 28.04.2019. https://www.bip.um.opole.pl/zalaczniki/40978/zalacznik_nr_9_digi_27-04-2016_11-59-03.pdf.

Jedynak, Witold et al. 2017. Ocena zadowolenia z poszerzenia Rzeszowa z perspektywy mieszkańców osiedli włączonych po 2006 r. Projekt badawczy. Rzeszów: Uniwersytet Rzeszowski.

Maik, Wiesław, Jerzy Parysek i Lucyna Wojtasiewicz. 1978. Podstawowe zagadnienia identyfikacyjne barier wzrostu w gospodarce przestrzennej. W: Bariery wzrostu w gospodarce przestrzennej, red. Bohdan Gruch-man, 22–31. Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 99.

Malisz, Bolesław i Jan Żurkowski. 1971. Metoda analizy progowej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Parysek, Jerzy. J. 1997. Podstawy gospodarki lokalnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza.

Rajchel, Dariusz. 2018a. Zmiana granic administracyjnych miasta metodą pokonania bariery przestrzennej na przykładzie Opola i Rzeszowa. W: „Stare i nowe” problemy badawcze w geografii społeczno-ekonomicznej, red. Sławomir Sitek, 85–102. Polskie Towarzystwo Geograficzne Oddział Katowicki z. 8. Sosnowiec: Uniwersytet Śląski Wydział Nauk o Ziemi.

Rajchel, Dariusz. 2018b. Sytuacja demograficzna miasta Opola przed i po zmianie granic administracyjnych. Ekonomia. Rozwój zrównoważony jako przedmiot badań w naukach technicznych, humanistycznych i społecznych, 1(94), 177–192.

Regulski, Jerzy. 1982. Ekonomika miasta. Warszawa: PWE.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2009 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i nazw gmin oraz siedzib ich władz, ustalenia granic niektórych miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta. Dz.U. z 2009 r., Nr 120, poz. 1000.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2010 r. w sprawie ustalenia granic i nazw gmin oraz siedzib ich władz, ustalenia granic niektórych miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta. Dz.U. z 2010 r., Nr 138, poz. 929.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz zmiany siedzib władz niektórych gmin. Dz.U. z 2011 r., Nr 158, poz. 937.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz zmiany siedziby władz gminy. Dz.U. z 2012 r., poz. 873.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Dz.U. z 2013 r., poz. 869.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Dz.U. z 2014 r., poz. 1023.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin. Dz.U. z 2015 r., poz. 1083.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy. Dz.U. z 2016 r., poz. 1134.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin. Dz.U. z 2017 r., poz. 1427.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta. Dz.U. z 2018 r., poz. 1456.

Rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2018 r. w sprawie zniesienia gminy Ostrowice oraz ustalenia granic gminy Drawsko Pomorskie i gminy Złocieniec. Dz.U. z 2018 r., poz. 1527.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie nadania statusu miasta niektórym miejscowościom w województwie świętokrzyskim oraz ustalenia ich granic. Dz.U. z 2018 r., poz. 2478.

Sekuła, Alicja. 2005. Bariery rozwoju lokalnego. W: Samorząd terytorialny w zintegrowanej Europie, red. Beata Filipiak, Adam Szewczuk, Zbigniew Zychowicz, 587–600. Zeszyty Naukowe, 401. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Dz.U. z 1990 r., Nr 16, poz. 95 ze zm.


Opublikowane : 2020-08-14


Kociuba, D. (2020). Zmiany granic administracyjnych miast w Polsce – efekty przestrzenne i społeczno-ekonomiczne. Studia Miejskie, 33, 99-113. https://doi.org/10.25167/sm.1253

Dagmara Kociuba  dagmara.kociuba@umcs.pl
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie  Polska
https://orcid.org/0000-0001-9217-323X


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0