„Który ten jedyny z tych trzech dla nas, katolików, odpowiedni, dobrze wiecie”

O tym, jak 26 kwietnia 1925 r. ks. Jan Melzer przekonywał mieszkańców Wojnowic, aby w odbywających się tego dnia wyborach prezydenckich głosowali na katolika Wilhelma Marxa


Abstrakt

W artykule niniejszym przedstawia się argumenty, jakimi 26 kwietnia 1925 r. w czasie okolicznościowego kazania posłużył się ks. Jan Melzer, by skłonić powierzonych swej duszpasterskiej pieczy wiernych do głosowania w odbywających się tego dnia w ich kraju, Republice Weimarskiej, wyborach prezydenckich na Wilhelma Marxa, katolika. W pierwszej części tekstu prezentowane są argumenty, za pomocą których namawiał ks. Melzer swoich parafian do ostrożnego i przemyślanego uczestnictwa w wyborach. Argumenty te są dwa: pierwszy opiera się na fakcie ważności wyborów, drugi na fakcie, że kampania wyborcza pełna była zakłamania. Z kolei w drugiej, zasadniczej, części tekstu przedkłada się argumenty, którymi ks. Melzer usiłował przekonać swoich słuchaczy do rzeczy bardzo już konkretnej, mianowicie do głosowania na katolika właśnie. Wśród argumentów tych daje się wyodrębnić dwie podgrupy: pierwszą tworzą argumenty natury ogólnej,
a więc te, które nie dotyczą osób kandydatów, drugą znowuż te, w których odnosi się Melzer do osób kandydatów, do ich przymiotów czy kompetencji. Argumenty z podgrupy pierwszej to: argument z wierności sumieniu, argument z obowiązku, argument z autorytetu, księżowskiego i biskupiego, oraz argument z konieczności wynagrodzenia za bliżej nieznane wydarzenia, jakie miały miejsce w Wojnowicach 19 kwietnia 1925 r. Na podgrupę wtórą składa się natomiast jeden tylko argument: argument z „natury” kandydatów w dwóch wersjach, negatywnej i pozytywnej. Wywód wieńczą trzy uwagi podsumowujące.


Słowa kluczowe

ks. Jan Melzer; Wilhelm Marx; wybory prezydenckie w Republice Weimarskiej w 1925 r.; Kościół a polityka; kazanie polityczne; argumentacja

ASTORE W.J., SHOWALTER D.E., Hindenburg: Icon of German Militarism, Washington 2005.

BOŻEK M., Wybory prezydenta w Republice Weimarskiej — teoria i praktyka, „Z dziejów prawa” (2005) t. 6, s. 107-128.

CONZE W., Hindenburg, Paul von, „Neue Deutsche Biographie” (1972) nr 9, s. 178-182 (online: URL = <https://www.deutsche-biographie.de/pnd118551264.html#ndbcontent> [dostęp: 6 I 2019]).

CZAPLIŃSKI M., Historia Śląska, Wrocław 2002.

CZAPLIŃSKI W., GALOS A., KORTA W., Historia Niemiec, Wrocław – Warszawa – Kraków 1991, s. 645-646.

DRABINA J., Górny Śląsk: przewodnik historyczny, Wrocław 2002.

DYK S., Kazanie katechizmowe zamiast homilii czy didaskalia w homilii?, w: TENŻE, W. CZUPRYŃSKI (red.), Jak przepowiadać dziś. Głoszenie słowa Bożego w służbie chrześcijańskiej wiary, Olsztyn 2014, s. 65-78.

GARPIEL R., Perswazja w przekazach kaznodziejskich – na przykładzie homilii Jana Pawła II wygłoszonych podczas pielgrzymki do Polski w 1979 roku, Kraków 2003.

GOLDSMITH M.L., Hindenburg: The Man and the Legend, New York 1930.

GOLTZ A. VON DER, Hindenburg: Power, Myth, and the Rise of the Nazis, Oxford 2009.

HEHL U. VON, Wilhelm Marx (1863-1946): Eine politische Biographie, Mainz 1987.

HINDENBURG B. VON, Paul von Hindenburg. Ein Lebensbild, Berlin 1915.

KOPIEC J., Melzer Jan, w: M. PATER (red.), Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX wieku, Katowice 1996, s. 269-270.

KOTERBA T., Ksiądz Jan Melzer (1869-1965) – proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Wojnowicach, Opole 2013 (mps).

KUBACZ A., „Księga zapowiedzi” z Wojnowic jako XIX-wieczny zabytek piśmiennictwa polskiego, „Wieki Stare i Nowe” (2013) nr 5, s. 67-81.

LAPORTE N., Ernst Thälmann: A Biography, Londyn 2012.

LAPORTE N., Ernst Thälmann: The Making of a German Communist (1886-1921), „Moving the Social” (2014) nr 51, s. 127-334.

LEMMONS R., Hitler’s Rival: Ernst Thälmann in Myth and Memory, Kentucky 2013.

LEWANDOWSKI T., Kościelna posługa słowa: opis terminologii stosowanej w Polsce, „Studia Włocławskie” (2002) nr 5, s. 179-197.

LIBOWSKI Ł., Wejrzenie w dusze ojców. Powstanie, treść i teologia modlitewnika „Chwała Serca Jezusowego” ks. Jana Melzera z 1916 r., „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” (2013) t. 33, s. 111-133.

LIS M., Górny Śląsk: zarys dziejów do połowy XX wieku, Opole 2001.

LUCAS F.J., Hindenburg als Reichspräsident, Bonn 1959.

ŁYSY H., Kazanie katechizmowe czy homilia w kościelnej posłudze słowa?, w: W. PRZYCZYNA (red.) Z zagadnień współczesnej homiletyki, Kraków 1993, s. 61-96.

ŁYSY H., Kazanie katechizmowe w polskim kaznodziejstwie okresu międzywojennego (1918-1939). Studium homiletyczne (mps), Lublin 1990.

MAKIEŁA Z., Górny Śląsk, Warszawa 1999.

MAZAK S., 90-lecie seniora kapłanów opolszczyzny – Księdza Prałata Jana Melzera, „Wiadomości Urzędowe Diecezji Opolskiej” 15 (1960) nr 5, s. 233-246.

MAZAK S., Śp. Ksiądz Prałat Jan Melzer (15 XII 1869 – 2 XI 1965), „Wiadomości Urzędowe Diecezji Opolskiej” 21 (1966) nr 8, s. 191-195.

MELZER J., Erinerungen aus meinem Leben (rps).

MELZER J., Nie chciałem dzisiaj ani słowa o tem wspominać… (rps).

MELZER J., Pfarrchronik von Woinowitz (rps).

MIKA N. (red.), Krzanowice i okolice: monografia gminy, Krzanowice 2006.

PANUŚ K., Kazania katechizmowe – przeżytek czy szansa?, w: K. LIJKA, S. WIŚNIEWSKI (red.), Głoszenie i celebrowanie wiary. Wokół wyzwań ewangelizacji, Poznań 2014, s. 75-90.

PRZYCZYNA W., Homilia pięćdziesiąt lat po Soborze Watykańskim II. Pytania, problemy, wy-zwania, Kraków 2013.

STEHKÄMPER H., Marx, Wilhelm, „Neue Deutsche Biographie” (2016) nr 26, s. 57 (online: URL = <https://www.deutsche-biographie.de/pnd11873153X.html#ndbcontent> [dostęp: 6 I 2019]).

SZEWCZYK L., Homilia czy kazanie? O nieuzasadnionym sentymencie kaznodziejów do kazań katechizmowych, „Przegląd Homiletyczny” (2010) nr 14, s. 7-17.

SZYMANEK K., WIECZOREK K.A., WÓJCIK A.S., Sztuka argumentacji. Ćwiczenia w badaniu argumentów, Warszawa 2003.

TWARDY J., Czym homilia nie jest – błędy w jej głoszeniu, „Roczniki Teologiczne” (2015) nr 62, s. 47-72.

Wybory prezydenckie w Niemczech w 1925 roku, URL = <https://pl.wikipedia.org/wiki/Wybory_prezydenckie_w_Niemczech_w_1925_roku> (dostęp: 7 I 2019).

Pobierz

Opublikowane : 2019-07-24


Libowski, Łukasz. (2019). „Który ten jedyny z tych trzech dla nas, katolików, odpowiedni, dobrze wiecie”. Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego, 39(1), 211-238. https://doi.org/10.25167/sth.315

Łukasz Damian Libowski  lukasz.libowski@gmail.com
Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II  Polska
https://orcid.org/0000-0001-6175-0823


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Licencja oraz prawa autorskie autorzy przekazują wydawcy, którym jest Redakcji Wydawnictw WT UO.