Diagnozowanie zjawiska przemocy domowej – konteksty teoretyczne i praktyczne


Abstrakt

Przemoc domowa jest doświadczana każdego roku w Polsce przez niemal 90 tysięcy osób. Podstawowym problemem jaki pojawia się w refleksji na tym zjawiskiem jest pytanie o trafne i rzetelne diagnozowanie przemocy przez profesjonalistów pracujących  z rodzinami doświadczających przemocy. Badania jednoznacznie wskazują, że dobra diagnoza jest podstawą do tworzenia efektywnych planów pomocy rodzinie i klientowi. Artykuł analizuje proces diagnostyczny rodzin z problemem przemocy domowej. Proces diagnostyczny podzielony został na trzy części. Pierwsza dotyczy sytuacji kiedy przemoc jeszcze nie występuje ale profesjonaliści wskazują na czynniki, które mogą świadczyć o dużym prawdopodobieństwu pojawienia się jej. Drugi to etap, na którym przemoc występuje. W tym miejscu opisane zostały zasady screeningu (potwierdzenie występowania przemocy) i dalszej pogłębionej diagnozy. Trzecia część podejmuje rozważania dotyczące diagnozy możliwości nawrotu przemocy w rodzinach, które wcześniej jej doświadczały. Ostatnia część pokazuje na ile istotne jest zjawisko przemocy w diagnozie dokonywanej przez przedstawicieli różnych profesji pomocowych. W artykule pokazane zostały także praktyczne wskazówki, rozwiązania funkcjonujące w innych krajach oraz trudności jakie mogą w swojej pracy napotykać diagności problemu przemocy domowej.


Słowa kluczowe

przemoc domowa; diagnoza; praca z rodziną; narzędzia diagnostyczne; ocena ryzyka; podejmowanie decyzji

Cohen Judith A, Mannarino, A. P., Deblinger, E., & Andruszko, R. (2011). Terapia traumy i traumatycznej żałoby u dzieci i młodzieży. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Drabik, L., Sobol, E., & Wydawnictwo Naukowe PWN. (2007). Słownik języka polskiego PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Finkelstein, N. B. (2011). Substance abuse treatment: Addressing the specific needs of women. Diane Publishing.

Gambrill, E. (2016). Is Social Work Evidence-based? Does Saying So Make It So? Ongoing Challenges in Integrating Research, Practice and Policy. Journal of Social Work Education, 52(1), S110.

Gillespie, A. (2017). Submission to Family Safety Victoria: Family Violence Information Sharing Reforms.

Helios, J., & Jedlecka, W. (2017). Współczesne oblicza przemocy: Zagadnienia wybrane. Pobrano z https://books.google.pl/books?id=GquwswEACAAJ

Herzberger, S. D., & Bielawska-Batorowicz, E. (2002). Przemoc domowa: Perspektywa psychologii społecznej. Warszawa: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Holland, S. (2004). Child and family assessment in social work practice. London ; Thousand Oaks, Calif: SAGE.

Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow. New York: Farrar, Straus and Giroux.

Kamiński, T. (2014). Etyczne aspekty pracy socjalnej z rodziną doświadczającą przemocy. W Małgorzata. Orłowska, Magdalena. Gościniewicz, & Grażyna. Pisarczyk (Red.), (Prze)moc w rodzinie: Instytucjonalne formy (po)mocy. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne Akapit. /z-wcorg/.

Kordaczuk-Wąs, M. (2012a). Narzędzia do szacowania ryzyka wystąpienia i eskalacji przemocy w rodzinie. Niebieska Linia, (6).

Kordaczuk-Wąs, M. (2012b). Szacowanie ryzyka wystąpienia przemocy w rodzinie oraz związanych z nią zagrożeń. Niebieska Linia, (5).

Kordaczuk-Wąs, M. (2013). Algorytmy i kwestionariusze dla policjantów. Niebieska Linia, (6).

Kropp, R. P., & Gibas, A. (2010). The Spousal Assault Risk Assessment Guide (SARA). W R. K. Otto & K. S. Douglas (Red.), Handbook of Violence Risk Assessment. New York, London: Routledge.

Kucharska, A. (2016). Polskie prawo wobec przemocy w rodzinie: Próba analizy wybranych zagadnień. Pobrano z https://books.google.pl/books?id=TqmWswEACAAJ

Łuczyńska, M. (2013). Pracownicy socjalni w procesie profesjonalizacji. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Matejek, J., Spyrka-Chlipała, R., & Stańkowski, B. (2015). Wsparcie społeczne w działalności wybranych instytucji i pracowników służb społecznych. Kraków: Poligrafia Salezjańska.

Melibruda, J. (2012). Przeciwdziałanie przemocy domowej. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia: Polskie Towarzystwo Psychologiczne.

Nowakowska, U. (2013). Ocena ryzyka w sprawach o przemoc w rodzinie. W L. Mazowiecka (Red.), Jak skutecznie chronić ofiary przemocy w rodzinie. Pobrano z http://han3.uci.umk.pl/han/ebsco/search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=cat03188a&AN=torun.1296494〈=pl&site=eds-live&scope=site

Ostaszewski, K. (2005). Nowe definicje poziomów profilaktyki. Remedium, (7).

Ostaszewski, K. (2010). Kompendium wiedzy o profilaktyce. W J. Węgrzecka-Giluń (Red.), Przewodnik metodyczny po programach promocji zdrowia psychicznego i profilaktyki. Pobrano z https://books.google.pl/books?id=XQVptwAACAAJ

Plopa, M. (2016). Więzi w małżeństwie i rodzinie: Metody badań. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Pospiszyl, I. (1999). Razem przeciw przemocy. Pobrano z https://books.google.pl/books?id=zyTfAAAACAAJ

Przeperski, J. (2019). Badania współczesnej rodziny w kontekście tworzenia polityk publicznych opartych na wiedzy i dowodach naukowych. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości.

Ramsay, J., Richardson, J., Carter, Y. H., Davidson, L. L., & Feder, G. (2002). Should health professionals screen women for domestic violence? Systematic review. BMJ (Clinical Research Ed.), 325(7359), 314–314. https://doi.org/10.1136/bmj.325.7359.314

Reducing Risks for Mental Disorders: Frontiers for Preventive Intervention Research. (1994). https://doi.org/10.17226/2139

Rode, D. (2010). Psychologiczne uwarunkowania przemocy w rodzinie: Charakterystyka sprawców. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Samuelson, S. L., & Campbell, C. D. (2005). Screening for Domestic Violence: Recommendations Based on a Practice Survey. Professional Psychology: Research and Practice, 36(3), 276–282. https://doi.org/10.1037/0735-7028.36.3.276

Shaw, D. (2003). “Screening” for Domestic Violence. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 25(11), 918–921. https://doi.org/10.1016/S1701-2163(16)30239-0

Stanek, K. (2014). Praca socjalna z osobą lub rodzina z problemem przemocy. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.

Szmagalski, J. (2011). Profesje we współczesnej perspektywie teoretycznej a wyzwania profesjonalizacji pracy socjalnej w Polsce. W K. Piątek & K. Szymańska-Zybertowicz (Red.), Profesjonalna praca socjalna: Nowy paradygmat czy niedokończone zadanie? Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”.

Szymańska, J. (2012). Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki (III). Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji.

Taylor, B. J. (2017). Decision making, assessment and risk in social work (3rd edition). London: Sage, Learning Matters.

Teichman, M., & Teichman, Y. (1989). Violence in the family: An analysis in terms of interpersonal resource-exchange. Journal of Family Violence, 4(2), 127–142. https://doi.org/10.1007/BF01006625

Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases. Science, 185(4157), 1124. https://doi.org/10.1126/science.185.4157.1124

Weisz, A. N., Tolman, R. M., & Saunders, D. G. (2000). Assessing the Risk of Severe Domestic Violence: The Importance of Survivors’ Predictions. Journal of Interpersonal Violence, 15(1), 75–90. https://doi.org/10.1177/088626000015001006

Wojciszke, B., & Plopa, M. (2003). Osobowość a procesy psychiczne i zachowanie: Praca zbiorowa. Kraków: Impuls.

Wroczyński, R. (1985). Pedagogika społeczna. Warszawa: Państwowe Wydaw. Naukowe.

Wysocka, E. (2013). Diagnostyka pedagogiczna: Nowe obszary i rozwiązania. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Ziemski, S. (1973). Problemy dobrej diagnozy. Wiedza Powszechna.

Pobierz

Opublikowane : 2020-02-27


Przeperski, J. (2020). Diagnozowanie zjawiska przemocy domowej – konteksty teoretyczne i praktyczne. Family Forum, 9, 33-51. https://doi.org/10.25167/FF/1508

Jarosław Przeperski  jprzeperski@umk.pl
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu  Polska

Dr Jarosław Przeperski - Dyrektor Centrum Badań nad Rodziną Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, adiunkt. Jego zainteresowania naukowe są skoncentrowane na badaniach integracji systemów wsparcia rodziny, polityk rodzinnych, pracy socjalnej z rodziną, pedagogiki publicznej i procesom podejmowania decyzji. Autor kilkunastu publikacji naukowych. Ekspert w obszarze polityki rodzinnej w projektach prowadzonych na rzecz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Sprawiedliwości, Kancelarii Prezydenta RP. Pomysłodawca i organizator dorocznych konferencji: International Scientific Conference of Research on Family Services odbywających się na UMK w Toruniu.




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Autor przenosi prawa autorskie na Redakcję „Family Forum”. Autor zostaje też poinformowany, że materiały zamieszczone w czasopiśmie „Family Forum” są chronione prawem autorskim, a przedruk tekstu może nastąpić jedynie za zgodą Redakcji. Obydwa fakty Autor potwierdza, podpisując "Oświadczenie", w którym zawarte są te informacje.