Zmiany w agresji i stresie u sprawców i ofiar przemocy domowej pod wpływem procedury „Niebieskie Karty”


Abstrakt

Celem badania było sprawdzenie, czy działania podjęte w ramach procedury „Niebieskie Karty” wobec rodzin dotkniętych przemocą w rodzinie stanowią skuteczną pomoc psychoterapeutyczną. Analizie poddano dwa czynniki, które mogą mieć wpływ na występowanie zjawiska przemocy domowej w systemie rodzinnym, mianowicie poziom stresu i syndrom agresji wśród partnerów w bliskich związkach. W badaniu wzięło udział 30 kobiet będących ofiarami przemocy domowej (średni wiek 40 lat) i 30 mężczyzn będących sprawcami przemocy domowej (średni wiek 37 lat). Syndrom agresji mierzono za pomocą Inwentarza Psychologicznego Syndromu Agresji (IPSA II), a poziom stresu oceniano za pomocą Skali Odczuwanego Stresu (PSS - 10). W badaniu prospektywnym zastosowano procedurę test-retest. Zarówno agresję, jak i stres mierzono dwukrotnie: na początku i po sześciu miesiącach od rozpoczęcia procedury „Niebieskie karty”. Uczestnicy ocenili zespół agresji i poziom stresu u siebie, a także oszacowali syndrom agresji u swojego partnera. Do porównań międzygrupowych zastosowano nieparametryczne testy statystyczne. Wyniki wskazują, że aktywne uczestnictwo w działaniach pomocowych w ramach procedury „Niebieskie Karty” obniżyło poziom stresu w grupie ofiar przemocy domowej oraz syndrom agresji w grupie osób stosujących przemoc. Procedura „Niebieskie karty” jest skuteczną metodą pracy z osobami będącymi (nie można chyba nazwać samej  procedury terapią, jest to raczej działanie, którego celem jest podjęcie terapii) zarówno ofiarami, jak i sprawcami przemocy domowej.


Słowa kluczowe

przemoc domowa; syndrom agresji; stres

Anderson, C.A., Bushman, B.J. 2002. Human aggression. Annual Review of Psychology, 53, 27–51.

Baron, R.A., Richardson, D.R. 1994. Human aggression. New York: Plenum Press.

Chamberland, C., Fortin, A., Turgeon, J., Laporte, L. 2007. Men's recognition of violence against women and spousal abuse: Comparison of three groups of men. Violence and Victims, 22 (4), 419–36.

Cohen, S., Kamarck, T., Mermelstein, R. 1983. A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24 (4), 385–96.

Dyjakon, D. 2014. Diagnoza i psychoterapia sprawców przemocy domowej:bezpieczeństwo i zmiana. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Dyjakon, D. 2019. Model psychoterapii osób stosujących przemoc w bliskich związkach – studium przypadku. Psychoterapia, 1 (188), 29–45. doi: 10.12740/PT/101668.

Elklit, A., Eriksen, S.B., Hansen, N.B. 2014. Effects of an intervention program for female victims of intimate partner violence on psychological symptoms and perceived social support. European Journal of Psychotraumatology, 5, 1–10.

Farrington, K. 1986. The application of stress theory to the study of family violence: Principles, problems, and prospects. Journal of Family Violence, 1 (2), 131–47.

Franczyk-Glita, J., Müldner-Nieckowski, Ł., Śmierciak, N., Daren, A, Furgał M. 2018. Formy agresji kobiet doświadczających przemocy w relacji intymnej. Psychoterapia, 1 (184), 65–78.

García-Moreno, C., Jansen, H., Ellsberg, M., Heise, L., Watts, Ch. 2005.WHO Multi-country Study on Women’s Health and Domestic Violence against Women. Geneva: WHO Press.

Gaś, Z.B. 1987. Zrewidowana wersja inwentarza psychologicznego syndromu agresji. Przegląd Psychologiczny, 30 (4), 1003–15.

Helios, J., Jedlecka, W. 2017. Współczesne oblicza przemocy. Zagadnienia wybrane. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa.

Herbert, K., Browne, M. 1997. Preventing Family Violence. Chichester: Wiley.

Hobfoll, S.E. 1989. Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44 (3), 513–24.

Hobfoll, S.E. 2002. Social and psychological resources and adaptation. Review of General Psychology, 6 (4), 307–24.

Jakupcak, M., Lisak, D., Roeme, L. 2002. The role of masculine ideology and masculine gender role stress in men's perpetration of relationship violence. Psychology of Men and Masculinity, 3 (2), 97–106.

Januszek, M., Rode, D., Rode, M. 2015. Psychosocial characteristics of men and women as perpetrators of domestic violence. Polish Psychological Bulletin, 46 (1), 53–64.

Juczyński, Z., Ogińska-Bulik, N. 2009. Narzędzia pomiaru stresu i radzenia sobie ze stresem. Warszawa: PTP.

Kane, T.A., Staiger, P.K., Ricciardelli, L.A. 2000. Male domestic violence: Attitudes, aggression, and interpersonal dependency. Journal of Interpersonal Violence, 15 (1), 16–29.

Kozłowska, D. 2015. Procedura „Niebieskie Karty”. Geneza i rozwój. Kwartalnik Policyjny, 34 (3), 4–14.

Lazarus, R.S., Folkman, S. 1984. Stress, appraisal, and coping. New York: Springer.

Lewoc, M. 2014. Diagnoza skali zjawiska przemocy w rodzinie w Polsce. Dane Ministerstwa Sprawiedliwości, 3, 35–62.

Malik, N.M., Lindahl, K.M. 2006. Aggression and dominance: The roles of power and culture in domestic violence. Clinical Psychology Science and Practice, 5, 409–23.

Mellibruda J. 2000. Psychologiczna problematyka uzależnień od alkoholu i narkotyków, [w:] J. Strelau (red), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3., s. 692–710. Gdańsk: GWP.

Riggs, D.S., Caulfield, M.B., Street, A.E. 2000. Risk for domestic violence: Factors associated with perpetration and victimization. Journal of Clinical Psychology, 56 (10), 1289–331.

Rode, D. 2010a. Psychologiczne uwarunkowania przemocy w rodzinie. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Rode, D. 2010b. Typology of perpetrators of domestic violence. Polish Psychological Bulletin, 41 (1), 36–45.

Sasal, D. 2005. Niebieskie Karty. Przewodnik do procedury interwencji wobec przemocy w rodzinie. Warszawa: PARPA.

Tedeschi, J.T., Felson, R.B. 1994. Violence, aggression, and coercive actions. Washington, DC: APA.

Widera-Wysoczańska, A. 2010. Mechanizmy przemocy w rodzinie. Z pokolenia na pokolenie. Warszawa: Wydawnictwo Difin.


Opublikowane : 2021-01-13


Rogowska, A., Kardasz, Z., & Wicher, S. (2021). Zmiany w agresji i stresie u sprawców i ofiar przemocy domowej pod wpływem procedury „Niebieskie Karty”. Family Forum, 10, 241-259. https://doi.org/10.25167/FF/1587

Aleksandra Maria Rogowska, dr hab.  arogowska@uni.opole.pl
Instytut Psychologii Uniwersytetu Opolskiego  Polska
https://orcid.org/0000-0002-4621-8916

Jest doktorem habilitowanym nauk społecznych w dyscyplinie psychologia. Obecnie pracuje na stanowisku Profesora Uniwersytetu Opolskiego w Instytucie Psychologii. Jest autorką ok. 60 artykułów w publikacjach zwartych, czasopismach krajowych i zagranicznych. Główne zainteresowania badawcze dotyczą różnic indywidualnych, psychologii sportu i aktywności fizycznej, psychologii twórczości i zdolności, oraz psychoprofilaktyki uzależnień.


Zofia Kardasz, dr 
Instytut Psychologii Uniwersytetu Opolskiego  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4339-4065

Absolwentka Psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie psychologii uzyskała na Uniwersytecie Wrocławskim. Pracuje na stanowisku adiunkta w Katedrze Społecznej Psychologii Klinicznej w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Opolskiego. Do obszarów zainteresowań należą: psychologia rodziny, psychologia wychowawcza. Jest certyfikowanym coachem oraz psychoterapeutą.


Sebastian Wicher 
Instytut Psychologii Uniwersytetu Opolskiego  Polska
https://orcid.org/0000-0003-3984-2865

Magister psychologii i pracy socjalnej na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Opolskiego. Od 2015 r. związany z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Opolu, gdzie pracuje na stanowisku pracownik socjalny – psycholog realizujący procedurę „Niebieskie Karty”. Na co dzień zajmuje się pracą z rodzinami w których występuje problem przemocy. Uczestniczył w licznych szkoleniach z tematyki przemocy w rodzinie i superwizji w zakresie przeciwdziałania przemocy. Zainteresowania naukowe to szeroko pojęta problematyka przemocy w rodzinie, jakość życia osób w wieku senioralnym oraz marketing.




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0