Nowelizacja ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej z 5.08.2025 r. Analiza krytyczna

Dawid Daniluk

doi:10.25167/osap.5975

Published: 2025-12-31

Vol. 23 No. 2 (2025)

Amendment to the Act on Free Legal Aid, Free Civic Counseling and Legal Education of 5 August 2025. A Critical Analysis

Dawid Daniluk

The Opole Studies in Administration and Law

Section: Articles

https://doi.org/10.25167/osap.5975

Abstract

The amendment to the Act of 5 August 2015 on free legal aid, adopted on 5 August 2025, introduces broader possibilities for providing services through means of remote communication
and sets the maximum limit of state budget expenditures for the implementation of the Act in the years 2026–2035. The article presents an analysis of the introduced changes and raises legislative concerns regarding the adopted act. The amendment does not resolve key problems related to the functioning of the system, such as its inefficiency. A system
originally intended to support low-income individuals is becoming increasingly open and underfunded, while the asset declarations submitted by its beneficiaries are largely illusory.
The costs of implementing remote service tools were shifted onto aid providers, districts, and non-governmental organizations. The study applies the formal-dogmatic method and the historical-legal method.

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Daniluk, D. (2025). Amendment to the Act on Free Legal Aid, Free Civic Counseling and Legal Education of 5 August 2025. A Critical Analysis. The Opole Studies in Administration and Law, 23(2). https://doi.org/10.25167/osap.5975

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Dz.U. z 2024 r. poz. 1534, tekst jednolity.
Google Scholar

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Dz.U. z 2025 r. poz. 1166.
Google Scholar

Araszkiewicz, Michał, Florczak Waldemar, Grabowski Wojciech i Winczorek Jan. 2021. Nieodpłatna pomoc prawna w Polsce. Systemowa analiza interdyscyplinarna, (red.) Waldemar Florczak. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Banaszak, Bogusław. 2012. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Warszawa: C.H. BECK.
Google Scholar

Daniluk, Dawid. 2022. Zmiany regulacji prawnych dotyczących nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w związku z pandemią wirusa SARS-CoV-2. Przegląd Legislacyjny, 1, 135–152. DOI: https://doi.org/10.15804/ppk.2022.05.30
Google Scholar

Daniluk, Dawid. 2023. Prawo do nieodpłatnej pomocy prawnej w świetle konstytucyjnej zasady równości. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 2, 231–244. DOI: https://doi.org/10.15804/ppk.2023.02.17
Google Scholar

Daniluk, Dawid. 2024a. Efektywność wydatkowania środków publicznych na finansowanie systemu nieodpłatnej prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Casus województwa opolskiego. Samorząd Terytorialny, 7–8, 118–130.
Google Scholar

Daniluk, Dawid. 2024b. Finansowe aspekty udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 3, 99–111. DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2024.86.3.06
Google Scholar

Daniluk, Dawid. 2025a. Podział punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego a równość w dostępie do prawa. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 5, 279–288. DOI: https://doi.org/10.15804/ppk.2025.05.22
Google Scholar

Daniluk, Dawid. 2025b. Normatywny model funkcjonowania punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w teorii i w praktyce. Zeszyty Prawnicze, 3, 113–134. DOI: https://doi.org/10.21697/zp.2025.25.3.04
Google Scholar

Grebla-Tarasek, Patrycja, Sekuła Katarzyna i Skóbel Bernadeta. 2023. Wysokość dotacji na nieodpłatną pomoc prawną w latach 2016–2023. Warto wiedzieć więcej. Analizy samorządowe, 21. Związek Powiatów Polskich, https://www.zpp.pl/artykul/1517-analizy-
Google Scholar

-samorzadowe.
Google Scholar

Izdebski, Hubert. 2024. Free legal aid – a delegated task of district governments. W: Free legal aid, theory, legal basis and practice. European standars, (red.) Marian Grzybowski,
Google Scholar

Bogusław Przywora, Aleksandra Syryt, 121–129. Berlin: Peter Lang.
Google Scholar

Kaczocha, Mateusz. 2016. Komentarz do art. 11. W: Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej. Komentarz. Wolters Kluwer, wydanie elektroniczne LEX, Dostęp: 21.08.2025.
Google Scholar

Przywora, Bogusław. 2019. Normatywny model przedsądowej nieodpłatnej pomocy prawnej w Polsce. Warszawa: C.H. BECK.
Google Scholar

Wegner, Joanna i Wróblewski Bartłomiej. 2021. Prawo jednostki do nieodpłatnej pomocy prawnej. Przegląd Prawa Publicznego, 6, 5–18.
Google Scholar

Zawiślak, Michał i Kałużny Marcin. 2024. Rekomendacje społeczne dotyczące zmian w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Wnioski z ogólnopolskiej konferencji „Ewolucja systemu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Polsce”, zorganizowanej przez Stowarzyszenie
Google Scholar

Sursum Corda w Krynicy-Zdroju, w dniach 18–20 września 2024 r., https://www.sc.org.pl/wnioski-z-ogolnopolskiej-konferencji-ewolucja-systemu-npp-i-npo-w-polsce/.
Google Scholar

Zawłocki, Robert. 2007. Pojęcie i funkcje społecznej szkodliwości czynu w prawie karnym. Warszawa: C.H. BECK.
Google Scholar

Ocena Ministra Sprawiedliwości z realizacji zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej za rok 2024, https://www.gov.pl/web/nieodplatna-pomoc/ocena-ministra-sprawiedliwosci-z-realizacji-zadanza-
Google Scholar

-r. Dostęp: 30.11.2025.
Google Scholar

Uchwała nr 69 Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 27 maja 2025 roku w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, https://www.gov.pl/web/pozytek/
Google Scholar

uchwaly-rady-dzialalnosci-pozytku-publicznego. Dostęp: 21.08.2025.
Google Scholar

Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, druk nr 1202,
Google Scholar

https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=1202, https://www.senat.gov.pl/prace/posiedzenia/przebieg,640,1,wersja-pdf.html. Dostęp: 21.08.2025.
Google Scholar

https://www.adwokatura.pl/z-zycia-nra/wspolny-apel-do-premiera-rp-stop-wyrywkowymzmianom-w-systemie-nieodplatnej-pomocy-prawnej/. Dostęp: 21.08.2025
Google Scholar