Odpowiedzialność prawna lekarza wydającego orzeczenie o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem za konsekwencje spowodowania wypadku przez kierującego, u którego wystąpiły objawy choroby w postaci utraty świadomości

Michał Najman

doi:10.25167/osap.5974

Opublikowane: 2025-12-31

Tom 23 Nr 2 (2025)

Odpowiedzialność prawna lekarza wydającego orzeczenie o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem za konsekwencje spowodowania wypadku przez kierującego, u którego wystąpiły objawy choroby w postaci utraty świadomości

Michał Najman

Opolskie Studia Administracyjno-Prawne

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.25167/osap.5974

Abstrakt

Posiadanie własnego środka transportu jeszcze dekadę temu stanowiło symbol zamożności i prestiżu. Współcześnie zmotoryzowanie jest niezbędne do funkcjonowania dla znacznej części społeczeństwa. Zwiększa to komfort życia oraz możliwości zarobkowe. Ustawodawca mając na względzie istotność posiadania własnego pojazdu, zezwala na jego prowadzenie również osobom z zaburzeniami objawiającymi się utratą świadomości. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na lukę w prawie w postaci ograniczonej możliwości, a w wielu
przypadkach wręcz jej braku, do pociągnięcia do odpowiedzialności lekarza, który wydał orzeczenie o braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdu osobie, która spowodowała wypadek samochodowy w następstwie wystąpienia u niej utraty świadomości w chwili prowadzenia pojazdu. Autor stawia pytanie, czy jest możliwe pociągnięcie do odpowiedzialności prawnej lekarza we wskazanej sytuacji. W artykule przeanalizowano skutki prawne omawianego zdarzenia na gruncie prawa cywilnego i karnego dla lekarza, w uzależnieniu od którego orzeczenia wydane zostało prawo jazdy kierującemu. W pracy wykorzystano metody dogmatyczno-prawną, analityczną (analiza orzecznictwa) oraz psychologiczną. Przeprowadzone badanie ma istotne znaczenie dla nauk prawnych w zakresie ujednolicenia stosowania prawa wobec lekarzy dopuszczających kierowców z zaburzeniami przejawiającymi się utratą świadomości do dalszych etapów postępowania o wydanie prawa jazdy oraz zwrócenia uwagi na rozbieżności co do zakresu wskazanej odpowiedzialności. Przeprowadzona analiza wskazuje na ograniczoną odpowiedzialność lekarza w omawianej sytuacji, a tym samym zawężenie możliwości dochodzenia swoich praw przez poszkodowanych. Całość wieńczą postulaty de lege ferenda, które mogłyby przyczynić się do poprawy istniejącego stanu prawnego.

Słowa kluczowe:

prawo jazdy, wyapdek, odpowiedzialność, choroba, brak świadomości

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Najman, M. (2025). Odpowiedzialność prawna lekarza wydającego orzeczenie o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem za konsekwencje spowodowania wypadku przez kierującego, u którego wystąpiły objawy choroby w postaci utraty świadomości. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne, 23(2). https://doi.org/10.25167/osap.5974

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, 1237, 2025 r. poz. 769.
Google Scholar

Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1287, 1897, z 2025 r. poz. 769.
Google Scholar

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 383.
Google Scholar

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 581.
Google Scholar

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami t.j. Dz.U.2024.1210.
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, Dz.U. poz. 2503.
Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1972 roku, sygn. V KRN 209/72, OSNKW 1972/10, poz. 158.
Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1974 r., sygn. V KR 81/74. Legalis nr 17801.
Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1976 r., I KR 64/76. Legalis nr 19436.
Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. IV KK 43/13. Lex nr 1318212.
Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2017 roku, sygn. II KK 74/17. Lex nr 2342166.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2017 r., III KK 345/16. Legalis nr 1576676.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2019 roku, sygn. III KK 212/18. Legalis nr 1958779.
Google Scholar

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 października 2001 roku, sygn. II AKa 372/01.
Google Scholar

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 marca 2003 r., II AKa 18/03, KZS 2003/7–8, poz. 69.
Google Scholar

Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia 2013 roku, sygn. II AKa 231/13. Legalis nr 999549.
Google Scholar

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 marca 2015 roku, sygn. II SA/Ol 28/15. LEX nr 1805423.
Google Scholar

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2016 roku, sygn. II AKa 48/16. Legalis nr 1482559.
Google Scholar

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2016 r., II AKa 355/15. Legalis nr 1544002.
Google Scholar

Annas George. 2008. Doctors, drugs, and driving—tort liability for patient-caused accidents. New England Journal of Medicine (5)359, 521–525. DOI: https://doi.org/10.1056/NEJMhle0802548
Google Scholar

Bielski Marek. 2005. Prawnokarne przypisanie skutku w postaci konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo – uwagi na marginesie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2004 r., V KK 37/04. Przegląd Sądowy 4, 119–133.
Google Scholar

Buchała Kazimierz. 1998. Niektóre problemy wykładni znamion przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Prokuratura i Prawo 11–12, 7–17.
Google Scholar

Buchała Kazimierz. 1997. Przestępstwa i wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji drogowej. Komentarz. Bydgoszcz: Branta.
Google Scholar

Cyprian Tadeusz. 1961. Odpowiedzialność karna za wypadki drogowe. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 23(3), 73–109.
Google Scholar

Filar Marian. 1999. Odpowiedzialność karna lekarza za zaniechanie udzielenia świadczenia zdrowotnego (nieudzielenie pomocy). Prawo i Medycyna 3, 33–45.
Google Scholar

Fiutak Agnieszka. 2010, Klasyfikacja błędów medycznych. Definicja błędu w sztuce. Medycyna Rodzinna 13(2), 50–55.
Google Scholar

Jaegermann Kazimierz, Marek Zdzisław, Baran Erazm. 1982. Błąd organizacyjny w służbie zdrowia. Archiwum Medycyny Sądowej 32, 3–8.
Google Scholar

Jusik Michalina. 2022. Zdarzenia komunikacyjne w świetle najważniejszych zadań zarządcy drogi – analiza istoty oraz zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej. Zeszyt Prawniczy UAM 12, 71–81. DOI: https://doi.org/10.14746/zpuam.2022.12.6
Google Scholar

Kotowski Wojciech. 2006. Przestępstwa drogowe. Komentarz. Warszawa: C. H. Beck.
Google Scholar

Kowalska Dagmara. 2013. Lekarski obowiązek udzielenia pomocy i związana z nim odpowiedzialność karna za jego zaniechanie. Zeszyt Studencki Kół Naukowych Wydziału Prawa i Administracji UAM 3, 69–77.
Google Scholar

Kuś Artur, 2020. Administracyjne zatrzymanie prawa jazdy. Problem dualizmu postępowań administracyjnego i w sprawie wykroczeń w kontekście postępowania dowodowego. Studia Prawnicze KUL 3, 237–259. DOI: https://doi.org/10.31743/sp.6264
Google Scholar

Liszewska Agnieszka. 1998. Odpowiedzialność karna za błąd w sztuce lekarskiej. Kraków: Zakamycze.
Google Scholar

Majewski Jarosław. 1997. Prawnokarne przypisywanie skutku przy zaniechaniu. Zagadnienia węzłowe. Kraków: Księgarnia Akademicka,.
Google Scholar

Marek Zdzisław. 2007. Błąd medyczny. Odpowiedzialność etyczno-deontologiczna i prawna lekarza. Kraków Wydawnictwo Medyczne.
Google Scholar

Merecz-Kot Dorota. Waszkowska Małgorzata. Wężyk Agata. 2015. Stan psychiczny kierowców – sprawców wypadków drogowych. Medycyna Pracy 66(4), 525–538. DOI: https://doi.org/10.13075/mp.5893.00203
Google Scholar

Mitchell Edward. 1999. Madness and meta-responsibility: The culpable causation of mental disorder and the insanity defence. The Journal of Forensic Psychiatry 10(3), 597–622. DOI: https://doi.org/10.1080/09585189908402162
Google Scholar

Najman Michał. 2024. Prawne aspekty znaczenia badań lekarskich przy wydawaniu prawa jazdy osobom cierpiącym na choroby objawiające się utratą świadomości. Studia Administracji i Bezpieczeństwa 15, 219–232.
Google Scholar

Piech Karolina. 2021. Granice obowiązku gwaranta wykonującego zawód lekarza. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 83(3), 107–121. DOI: https://doi.org/10.14746/rpeis.2021.83.3.8
Google Scholar

Piech Karolina. 2020. Zaniechanie osoby trzeciej jako negatywna przesłanka obiektywnego przypisania skutku – na przykładzie odpowiedzialności karnej lekarza za błąd medyczny. Zeszyty Prawnicze 20(2), 141–162. DOI: https://doi.org/10.21697/zp.2020.20.2.08
Google Scholar

Pieszko Grzegorz, 2015. Społeczno-prawne aspekty penalizacji fałszowania dokumentów. Studia Prawnoustrojowe 29, 173–184.
Google Scholar

Puch Elżbieta. Nowak-Jaroszyk Monika. Swora-Cwynar Ewelina. 2020. Błąd medyczny w teorii i praktyce – przegląd najważniejszych zagadnień. Medycyna Pracy 71(5), 613–630. DOI: https://doi.org/10.13075/mp.5893.00988
Google Scholar

Rutkowski Stanisław. 1999. Wybrane zagadnienia z zakresu odpowiedzialności karnej lekarza. Prokuratura i Prawo 9, 71–91.
Google Scholar

Sadowska Monika. 2018. Zaniedbania podczas badania podmiotowego jako przesłanka odpowiedzialności za błąd diagnostyczny. Studia Iuridica Toruniensia 23, 271–290.
Google Scholar

Stefański Ryszard. 1999. Przestępstwa drogowe w nowym Kodeksie karnym. Warszawa: Wolter Kluwers.
Google Scholar

Siren Anu, Haustein Sonja. 2015. Driving licences and medical screening in old age: Review of literature and European licensing policies. Journal of Transport & Health 2(1), 68–78. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jth.2014.09.003
Google Scholar

Świątek Barbara. 2000. Błędy lekarskie w praktyce medyka sądowego. Prawo Medyczne 2(5), 39–47.
Google Scholar

Wróbel Andrzej. 2019. Glosa do postanowienia SN z 30 maja 2017 roku, IV KK 164/17. Przegląd Prawa i Administracji 116, 135–144. DOI: https://doi.org/10.19195/0137-1134.116.9
Google Scholar