Zakaz dyskryminacji przez asocjację w orzecznictwie TSUE. Stanowisko judykatury wobec praktycznych problemów

MONIKA DOMANSKA

doi:10.25167/osap.6069

Opublikowane: 2025-12-31

Tom 23 Nr 2 (2025)

Zakaz dyskryminacji przez asocjację w orzecznictwie TSUE. Stanowisko judykatury wobec praktycznych problemów

MONIKA DOMANSKA

Opolskie Studia Administracyjno-Prawne

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.25167/osap.6069

Abstrakt

Artykuł podejmuje temat zakazu dyskryminacji przez asocjację (więź) w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), koncentrując się na jego genezie oraz podstawach prawnych. Autorka wskazuje, że choć zakaz dyskryminacji w prawie UE odnosi się tradycyjnie do osób posiadających daną cechę chronioną, taką jak niepełnosprawność czy pochodzenie etniczne, to orzecznictwo TSUE – począwszy od wyroku w sprawie Coleman – rozszerzyło ochronę również na osoby, które same nie posiadają tych cech, ale pozostają w bliskiej relacji z osobami je posiadającymi. U podstaw rozważań w artykule stoi teza, że rozwój koncepcji orzeczniczej dotyczącej zakazu dyskryminacji przez asocjację jest ze wszech miar zasady i konieczny. Celem jest bowiem zapobieganie i zwalczanie tej dyskryminacji, której postać nie została dotychczas ujęta w antydyskryminacyjnych przepisach UE. W artykule najwięcej uwagi poświęcono przedstawieniu różnych form tej dyskryminacji: bezpośrednią i pośrednią, a także sformułowano pytania badawcze dotyczące zakresu podmiotowego stosowania tej koncepcji przez sądy krajowe ad casum. Analiza została przeprowadzona na podstawie metody dogmatyczno-prawnej i doprowadziła autorkę do konkluzji, że interpretacja zakazu dyskryminacji przez asocjację powinna służyć zapewnieniu rzeczywistej ochrony równości, odpowiadając na ewoluujące potrzeby społeczne i prawne, zaś instrumenty temu służące – zwłaszcza te,
które rozwijane są w orzecznictwie TSUE – powinny w miarę możliwości jak najbardziej minimalizować wątpliwości związane z ich stosowaniem w konkretnych stanach faktycznych, aby podnieść ich walor prewencyjny.

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

DOMANSKA, M. (2025). Zakaz dyskryminacji przez asocjację w orzecznictwie TSUE. Stanowisko judykatury wobec praktycznych problemów. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne, 23(2). https://doi.org/10.25167/osap.6069

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Dz.U. 1993 r. Nr 61, poz. 284.
Google Scholar

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. i zatwierdzona w imieniu Wspólnoty Europejskiej decyzją Rady 2010/48 z dnia 26 listopada 2009 r. Dz.U. 2010, L 23, s. 35.
Google Scholar

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Dz.U. C 326 z dnia 26 października 2012, s. 391.
Google Scholar

Dyrektywa Rady 2000/43 z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne. Dz.U. 2000, L 180, s. 22.
Google Scholar

Dyrektywa Rady 2000/78 z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowana w zakresie zatrudnienia i pracy. Dz.U. 2000, L. 303, s. 16.
Google Scholar

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Dz.U. 2025, poz. 277, tekst jednolity.
Google Scholar

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. 2024, poz. 1175, tekst jednolity.
Google Scholar

Wyrok TSUE z dnia 30 kwietnia 1996 r., P przeciwko S i Cornwall County Council. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:1996:170.
Google Scholar

Wyrok TSUE z dnia 10 lipca 2008 r., C-54/07, Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding przeciwko Firma Feryn NV. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:2008:397.
Google Scholar

Wyrok TSUE z dnia 17 lipca 2008 r., C-303/06, S. Coleman przeciwko Attridge Law i Steve Law. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:2008:41.
Google Scholar

Wyrok TSUE z dnia 25 kwietnia 2013 r., C-81/12, Asociaţia Accept przeciwko Consiliul Naţional pentru Combaterea Discriminării. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:2013:275.
Google Scholar

Wyrok TSUE z dnia 16 lipca 2015 r., C-83/14, CHEZ Razpredelenie Byłgarija AD przeciwko Komisija za zasztita ot diskriminacija. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:2017:890.
Google Scholar

Wyrok TSUE z dnia 11 września 2025 r., C-38/24, G.L. przeciwko AB SpA. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:2025:690.
Google Scholar

Wyrok ETPC z dnia 22 marca 2016 r. w sprawie Guberina przeciwko Chorwacji. Dostęp: 28.11.2025. CE:ECHR:2016:0322.
Google Scholar

Opinia rzecznika generalnego Poiares Maduro z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie S. Coleman przeciwko Attridge Law i Steve Law. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:2008:61.
Google Scholar

Opinia rzecznika generalnego Juliane Kokott z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie C‑83/14, CHEZ Razpredelenie Byłgarija AD przeciwko Komisija za zasztita ot diskriminacija. Dostęp: 28.11.2025. ECLI:EU:C:2015:170.
Google Scholar

Connor, Tim. 2010. Discrimination by association: a step in the right direction. Case C-303/06
Google Scholar

Coleman v. Attridge Law and Steve Law Judgment of the ECJ 17 July 2008. Journal of Social Welfare and Family Law. 32(1), 59-69, https://doi.org/10.1080/09649061003675881. DOI: https://doi.org/10.1080/09649061003675881
Google Scholar

Corrigan, Patrick.W, Amy. C. Watson, Leah Barr. 2006. The Self-Stigma of Mental Illness: Implications for Self-Esteem and Self-Efficacy, Journal of Social and Clinical Psychology, v. 25, 875-884, https://doi:10.1521/jscp.2006.25.8.875. DOI: https://doi.org/10.1521/jscp.2006.25.8.875
Google Scholar

Maliszewska-Nienartowicz Justyna. 2020. Szczególne rodzaje dyskryminacji. W: Prawo antydyskryminacyjne. System Prawa Unii Europejskiej, t. 6., (red.). Justyna Maliszewska-Nienartowicz, 192–196. Warszawa: C.H. Beck.
Google Scholar

Maliszewska-Nienartowicz, Justyna, Aleksandra Szczerba. 2021. Konstrukcja prawna zakazu dyskryminacji w prawie Unii Europejskiej. W: Prawo antydyskryminacyjne w Unii Europejskiej, (red.). Anna Zawidzka-Łojek, Aleksandra Szczerba, 9–103. Warszawa: Instytut
Google Scholar

Wydawniczy EuroPrawo.
Google Scholar

Ongena, Steven, Alexander Popov. 2016. Gender Bias and Credit Access. Journal of Money. Credit and Banking 48(8), 1691–1724. https://doi.org/10.1111/jmcb.12361. DOI: https://doi.org/10.1111/jmcb.12361
Google Scholar

Solanke, Iyiola, 2017, Discrimination as Stigma. A theory of Anti-discrimination Law. Oregon: Hart Publishing. Oxford and Portland.
Google Scholar

Winiarska, Anna, Witold Klaus. 2011. Dyskryminacja i nierówne traktowanie jako zjawisko społeczno-kulturowe. W: Zasada równości i zasada niedyskryminacj. Studia Biura Analiz Sejmowych 2(26), (red.). Bożena Kłos, Jolanta Szymańczak, 9–40.
Google Scholar

Zaccaroni, Giovanni. 2017. Differentiating Equality? The Different Advancements in the Protected Grounds in the Case Law of the European Court of Justice. W: The Principle of Equality in EU Law, (red.) Lucia Serena Rossi, Federico Casolari, 167–195. Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-66137-7_6
Google Scholar

The Coleman case – The story of the mother with the disabled child. Dostęp: 28.11.2025. www.ghum.kuleuven.be/case4eu/en/pdf-english/coleman.pdf.
Google Scholar

Discrimination by association: EU law is not yet dead? Dostęp: 28.11.2025. www.farrer.co.uk/news-and-insights/discrimination-by-association-eu-law-is-not-yet-dead/.
Google Scholar

Rachel Dolezal Resigns From NAACP Post Over Allegations She Posed as Black. Dostęp: 28.11.2025. www.vice.com/en/article/rachel-dolezal-resigns-from-naacp-post-overallegations-she-posed-as-black/#:~:text=Rachel%20Dolezal%2C%20the%20civil%20rights
Google Scholar

%20campaigner%20who,of%20the%20NAACP%20chapter%20in%20Spokane%2C%20Washington.
Google Scholar

Professor resigns after outrage over false claims of Native American roots. Dostęp: 28.11.2025.www.theguardian.com/us-news/2023/aug/28/california-professor-resigns-nativeamerican-heritage.
Google Scholar