W kierunku sztuki radykalnej polityczności. O filmach politycznych boliwijskiego kolektywu Ukamau

Kamil Minkner

doi:10.25167/sk.4485

Published: 2021-08-08

No. 9 (2020)

On the path to a radical political art. on political films og the Bolivian collectice Ukamau

Kamil Minkner

Studia Krytyczne/Critical Studies

Section: Temat numeru

https://doi.org/10.25167/sk.4485

Abstract

The paper presents reflections on the movies of Bolivian film director Jorge Sanjinés in a broad socio-political and artistic context. The author also analyzes the theoretical manifesto of Sanjinés (1976), in which he laid out the basic assumptions of engaged political cinema in Latin America. The main thesis of the article is that Sanjinés’s films belong to the cinema of the radical political. It is a cinema that reveals fundamental social contradictions, and at the same time actively calls for a change of unfair conditions in the system. An important distinguishing feature of this type of creative activity is not that it consists in a story about a political change, but is supposed to be a practical instrument of a new, counter-hegemonic political order. The characteristics of this cinema include: ideological opposition to neocolonialism, imperialism and social backwardness; a radical form that breaks with the narrative codes of mainstream cinema; underground production; alternative forms of distribution bypassing official film circulation channels. At the end of his deliberations, the author considers the contemporary meaning of Sanjinés’s films.

Keywords:

political cinema, the political, social engaged cinema, Third Cinema, Jorge Sanjinés, New Latino Cinema

Most read articles by the same author(s)

Kamil Minkner, Recenzja: „Teoria Polityki” 2016, nr 1 , Studia Krytyczne/Critical Studies: No. 4 (2017)

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Minkner, K. (2021). On the path to a radical political art. on political films og the Bolivian collectice Ukamau. Studia Krytyczne/Critical Studies, (9), 11–33. https://doi.org/10.25167/sk.4485

Cited by / Share

References

[„Cinéthique”]. 2002. „Praktyka projekcji filmowej”. W Europejskie manifesty kina. Antologia, redakcja Andrzej Gwóźdź, 235–237. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Armes, Roy. 1992. Third World film making and the West. Berkeley: University of California Press.
Barker, Chris. 2005. Studia kulturowe. Teoria i praktyka, przeł. Agata Sadza. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Barnard, Timothy i Peter Rist, redakcja. 2013. South American cinema: a critical filmography, 1915–1994. London – New York: Routledge.
Baugh Scott L. 2004. „Manifesting La Historia: systems of »development« and the New Latin American Cinema Manifesto”. Film & History: An Interdisciplinary Journal of Film and Television Studies 34 (1): 56–65.
Burton, Julianne.1978. „The camera as »gun«: two decades of culture and resistance in Latin America”. Latin American Perspectives 5 (1): 49–76.
Burzyńska, Anna i Michał Paweł Markowski. 2007. Teorie literatury XX wieku. Kraków: Znak.
Calvocoressi, Peter. 1998. Polityka międzynarodowa po 1945 roku, przeł. Stanisław Głąbiński et al. Warszawa: Książka i Wiedza.
Campbell, Leon G. i Carlos E. Cortés. 1979. „Film as a revolutionary weapon: a Jorge Sanjinés retrospective”. The History Teacher 12(3): 383–402.
Dagron, A. G. 1987. „Three films by Jorge Sanjines”. [w:] Film & politics in the Third World, redakcja John D. H. Downing, 247–257. New York: Automedia.
Fanon, Frantz. 1985. Wyklęty lud ziemi, przeł. Hanna Tygielska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Feder, Elena. 1999. „In the shadow of race: forging gender in Bolivian film and video”. W Redirecting the gaze: gender, theory, and cinema in the Third World, redakcja Diana Maury Robin i Ira Jaffe, 149–204. Albany: State University of New York Press.
Fiske, John. 2010. Zrozumieć kulturę popularną. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Fradinger, Moira. 2016. „Reading Latin American third cinema manifestos today”. Cinema Comparat/ive Cinema 4(9): 44–53.
Gawrycki, Marcin F. 2013. Miedzy sztuką a polityką: kino i kubańska rewolucja. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Georgakas Dan i Rubenstein Lenny, redakcja (red.). 1983. The Cineaste interviews on the art and politics of the cinema. Chicago: Lake View Pr.
Getino, Octavio i Fernando Solanas. 1976. „Towards a third cinema”. [w:] Movies and methods: an anthology, tom 1, redakcja Bill Nichols, 44–64. Berkeley–Los Angeles: University of California Press.
Gramsci, Antonio. 2006. Nowoczesny książę, przeł. Barbara Sieroszewska. Warszawa: Studenckie Koło Filozofii Marksistowskiej UW.
Haas, Elizabeth, Terry Christensen i Peter J. Haas. 2015. Projecting politics: political messages in American ﬁlms. New York: Routledge.
Hanlon Dennis J. 2009. Moving cinema: Bolivia’s Makau and European political film, 1966-1989. University of Iowa. http://ir.uiowa.edu/etd/374 [praca niepublikowana].
Hart, Stephen M. 2004. A companion to Latin American film. Woodbridge: Tamesis.
Huntington, Samuel P. 1969. Political order in changing societies. New Haven: Yale University Press.
Johnson, Randall i Robert Stam. 1995. Brazilian cinema: Expanded Edition. New York: Columbia University Press.
Karwat, Mirosław. 2010. „Polityczność i upolitycznienie. Metodologiczne ramy analizy”. Studia Politologiczne 17: 63–88.
King, John. 1997. „Andean images: Bolivia, Ecuador and Peru”. W New Latin American cinema: studies of national cinemas, tom 2, redakcja Michael T. Martin, 483–504. Detroit: Wayne State Univ. Press.
Królikowska, Elżbieta. 1988. Opowieści kina metyskiego: kinematografie latynoamerykańskie. Warszawa: Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania Kultury.
Malloy, James M. 1977. Authoritarianism and corporatism: the case of Bolivia. W Authoritarianism and corporatism in Latin America, redakcja James M. Malloy, 459–485. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press.
Mazierska, Ewa. 2010. Pasja: filmy Jean-Luca Godarda. Kraków–Warszawa: Korporacja Ha!art, Era Nowe Horyzonty.
Minkner, Kamil. 2015. „Brazylijskie cinema nôvo i inne kinematografie Ameryki Łacińskiej”. [w:] Kino epoki nowofalowej, redakcja Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska i Rafał Syska, 535–571. Kraków: Universitas.
Minkner, Kamil. 2016. „Film jako środek walki politycznej na przykładzie argentyńskiego «Trzeciego Kina» w latach 60. i 70. XX wieku”. W Romantyka rewolucji: rekonesans filmowy: zbiór studiów, redakcja Maciej Kowalski i Tomasz Sikorski, 223–258. Radzymin– Warszawa: Von Boroviecky.
Morales, Waltraud Q. 2003. A brief history of Bolivia. New York: Facts On File.
Mościcki, Paweł. 2008. Polityka teatru. Eseje o sztuce angażującej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Mouffe, Chantal. 2008. Polityczność. Przewodnik Krytyki Politycznej, przeł. Joanna Erbel. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Perlmutter, Amos. 1969. „The praetorian state and the praetorian army: toward a taxonomy of civil-military relations in developing polities”. Comparative Politics 1 (3): 382–404. DOI: 10.2307/421446.
Pick, Zuzana M. 1993. The new Latin American cinema: a continental project. Austin: University of Texas Press.
Rancière, Jacques. 2007. Estetyka jako polityka, przeł. Julian Kostyła i Paweł Mościcki. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Sánchez, Jose H. 1999. The art and politics of Bolivian cinema. Lanham: Scarecrow Press.
Sanjinés, Jorge. 2014. „Problems of form and content in revolutionary cinema”. W Film manifestos and global cinema cultures: a critical anthology, redakcja Scott MacKenzie, 286–294. Berkeley–Los Angeles–London: University of California Press.
Schmitt, Carl. 2000. „Pojęcie polityczności”. W Carl Schmitt, Teologia polityczna i inne pisma, 191–250. Kraków: Znak.
Schwartz, Roland. 2015. Latin American films, 1932-1994: a critical filmography. Jefferson–London: McFarland.
Siekmeier, James F. 2011. The Bolivian Revolution and the United States, 1952 to the present. University Park: Pennsylvania State University Press.
Spyra, Jarosław. 2015. „Rola wojska w systemie politycznym Ameryki Łacińskiej”.
W Dzieje kultury latynoamerykańskiej, redakcja Marcin Florian Gawrycki, 348–360. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wood, David M. J. 2006. „Indigenismo and the avant-garde: Jorge Sanjinés’ early films and the national project”. Bulletin of Latin American Research 25 (1): 63–82. Google Scholar