Hermeneutyka liturgii: nowy dyskurs teologii i pułap istnienia

Witali Michalczuk

Uniwersytet Warszawski, Wydział „Artes Liberales”

Abstrakt

Artykuł jest poświęcony myśli teologicznej ks. Jerzego Klingera, która wynika z doświadczenia liturgicznego. Liturgia jest wyjściową intuicją tego wielkiego prawosławnego teologa. W ramach liturgii nie tylko mistyka eucharystii, ale i sama formuła sztuki staje się paradygmatem myślenia teologicznego. Realizm liturgiczny jako formuła ontologiczna eucharystii i poetyki sztuki w liturgii określa w myśli ks. Klingera wizję Kościoła i dróg jedności podzielonego chrześcijaństwa. Liturgiczną intuicja zostaje przełożona na doświadczenie poezji, która dla tego teologa-poety była nieodmiennie nowym sposobem istnienia i rozumienia.

Słowa kluczowe:

Jerzy Klinger, teologia prawosławna, liturgia prawosławna, ekumenizm, Kościół prawosławny, jedność chrześcijaństwa, poezja

Afanasjew Mikołaj. 2002. Kościół Ducha Świętego. Tłum. Henryk Paprocki. Białystok: Bractwo Młodzieży Pra-wosławnej.
  Google Scholar

Awierincew Sergiusz. 1988. Złoto w systemie symboli kultury wczesnobizantyńskiej. W Sergiusz Awierincew. Na skrzyżowaniu tradycji. Tłum. Danuta Ulicka. Warszawa: PIW.
  Google Scholar

Blaza Marek. 2018. Kościół w stanie epiklezy. Kraków: Wydawnictwo WAM.
  Google Scholar

Gero Stephen. 1975. „The eucharistic doctrine of the byzantine iconoclasts and its sources”. Byzantinische Zeitschrift 68.
DOI: https://doi.org/10.1515/byzs.1975.68.1.4   Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Geneza sporu o epiklezę. Eschatologiczny a memorialny aspekt Eucharystii w kanonie pierwszych wieków. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 1. Red. Henryk Paprocki. Kraków: Tyniec. Wy-dawnictwo Benedyktynów.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Problem interkomunii: punkt widzenia prawosławnego. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 2. Red. Henryk Paprocki. Kraków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktyńskie.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Prawosławie i ekumenia. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 3. Red. Henryk Paprocki. Kra-ków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktynów.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Poezje. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 4. Red. Henryk Paprocki, Witali Michalczuk. Kraków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktynów.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Koinonia – wspólnota sakramentalna. Perspektywy aktualne. W Jerzy Klinger. Dzieła ze-brane. T. 2. Red. Henryk Paprocki. Kraków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktyńskie.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. O istocie prawosławia. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 2. Red. Henryk Paprocki. Kra-ków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktyńskie.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Na drodze chrześcijańskiego zjednoczenia (wypowiedź w dyskusji). W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 3. Red. Henryk Paprocki. Kraków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktyńskie.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Prawosławie i ekumenia. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 3. Red. Henryk Paprocki. Kra-ków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktyńskie.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Kilka uwag na marginesie problematyki eklezjologicznej Uppsali. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 3. Red. Henryk Paprocki. Kraków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktyńskie.
  Google Scholar

Klinger Jerzy. 2023. Chrystus na nowo odczytany. W Jerzy Klinger. Dzieła zebrane. T. 3. Red. Henryk Paprocki. Kraków: Tyniec. Wydawnictwo Benedyktyńskie.
  Google Scholar

Kruk Mirosław P. 2000. Zachodnioruskie ikony Matki Boskiej z Dzieciątkiem wieku XV–XVI. Kraków: Wydawnic-two Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  Google Scholar

Michalczuk Witali. 2023. „Pamięć jako wyznacznik poetyki sztuki w liturgii”. Latopisy Akademii Supraskiej 14.
  Google Scholar

Nowosielski Jerzy. 2015. Listy i zapomniane wywiady. Kraków: Znak.
  Google Scholar

Schönborn Christoph. 2001. Ikona Chrystusa. Tłum. Wiesław Szymona. Poznań: W drodze.
  Google Scholar

Podgórzec Zbigniew. 2014. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim. Wokół Ikony – Mój Chrystus – Mój Judasz. Kra-ków: Znak.
  Google Scholar

Taft Robert F. 2014. „Dziękczynienie za światło”. Ku teologii nieszporów. W Robert Taft. Ponad wschodem i zachodem. Problemy rozumienia liturgii. Tłum. Sebastian Gałecki, Eliza Litak. Kraków: Wydawnictwo M.
  Google Scholar

Theodori Studitae. Antirrhereticus adversus iconomachos III, PG 99.
  Google Scholar

Булгаков Сергий. 1925. „Очерки учения о Церкви”. Путь1: 53–78.
  Google Scholar

Булгаков Сергий. 1933. У кладезя Иаковлева. О реальном единстве разделенной Церкви в вере, молитве и таинстве. W Христианское воссоединение: экуменическая проблема в православном сознании. Париж: Ymca-Press.
  Google Scholar

Ермилов П.В. 2008. Константинопольские споры XII в. о богословии Евхаристии [Евхаристия]. W Право-славная Энциклопедия. T. 17. Москва.
  Google Scholar

Зом Рудолф. 2005. Церковный строй в первые века христианства. Санкт-Петербург.
  Google Scholar

Кураев Андрей. 1998. Вызовы экуменизма. Москва.
  Google Scholar

Лосский Владимир Н. 2007. О третъем свойстве Церкви. W Владимир Н. Лосский. Боговидение. Минск.
  Google Scholar

Лурье Вадим М.. 2006. История византийской философии. Формативный период. Санкт-Петербург.
  Google Scholar

Мейендорф Иоанн. 2000. Иисус Христос в восточном православном богословии. Москва.
  Google Scholar

Мейендорф Иoанн. 2018. Единство Церкви – единство человечества. W Церковь и история. Статьи по истории Церкви. Москва: Свято-Тихоновский Университет.
  Google Scholar

Михальчук Виталий. 2020. „Письмо о Новосельском. Православие как модель искусства”. Series Byzantina 17.
  Google Scholar

Троицкий Иларион. 1986. Христианства нет без Церкви. Монреаль: Издание Брацтва преп. Иова Почаевского.
  Google Scholar

Флоренский Павел. 1996. О реализме. W Павел Флоренский. Сочинения: т. 2. Москва.
  Google Scholar

Флоровский Георгий. 2005. Евхаристия и соборность. W Георгий Флоровский. Христианство и цивилиза-ция. Избраные труды по богословию. Санкт-Петербург.
  Google Scholar

Флоровский Георгий. 2005. О границах Церкви. W Георгий Флоровский. Христианство и цивилизация. Избраные труды по богословию. Санкт-Петербург.
  Google Scholar

Хроль Леонид. 1974. Альфа и Омега. Опыт вселенского интегрального христианства. Париж: Sembrador.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2024-12-28


Michalczuk, W. (2024). Hermeneutyka liturgii: nowy dyskurs teologii i pułap istnienia. Studia Oecumenica, 24, 47–66. https://doi.org/10.25167/so.5734

Autorzy

Witali Michalczuk 

Statystyki

Downloads



Licencja

Prawa autorskie (c) 2024 Studia Oecumenica

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Prawa autorskie (c) 2022 Studia Oecumenica

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0

Licencja oraz prawa autorskie autorzy przekazują wydawcy, którym jest Redakcji Wydawnictw WT UO.