Publikacja tekstów na łamach rocznika „Studia Oecumenica” odbywa się zgodnie z zasadami Komitetu ds. Etyki Publikacyjnej (Committee on Publication Ethics – COPE). Wszystkie strony uczestniczące w procesie publikacyjnym – Redakcja czasopisma, autorzy i recenzenci – są zobowiązane do przestrzegania przyjętych przez czasopismo standardów etycznych.

Obowiązki autorów

Rzetelność naukowa stanowi podstawowy warunek jakości badań i publikacji. Autorzy powinni przedstawiać wyniki swoich badań w sposób rzetelny, wiarygodny, uczciwy i jednoznaczny.

„Studia Oecumenica” publikuje wyłącznie oryginalne artykuły naukowe, które nie zostały wcześniej opublikowane ani jednocześnie zgłoszone do publikacji w innym czasopiśmie, monografii lub pracy zbiorowej. Równoczesne zgłaszanie tego samego tekstu do kilku miejsc publikacji jest praktyką nieetyczną i nie jest akceptowane.

Istotnym kryterium oceny zgłoszonego manuskryptu jest również obiektywizm przeprowadzonych analiz oraz jasne i jednoznaczne przedstawienie problemu badawczego. Formułowanie nieprawdziwych twierdzeń, fałszowanie wyników badań oraz manipulowanie danymi stanowi naruszenie zasad etyki publikacyjnej i nie jest akceptowane.

Każdorazowo, gdy w manuskrypcie przywoływane są twierdzenia, wyniki badań lub dane opracowane przez innych autorów, odpowiedni fragment powinien zostać opatrzony właściwym odwołaniem bibliograficznym i/lub przedstawiony w formie cytatu. Autorzy powinni przygotowywać teksty z wykorzystaniem aktualnej i relewantnej literatury przedmiotu, istotnej dla podejmowanego problemu badawczego. Informacje uzyskane w rozmowie lub korespondencji z osobami trzecimi mogą zostać wykorzystane wyłącznie za ich wyraźną pisemną zgodą.

Przypadki tzw. guest authorship i ghostwritingu są uznawane za nieetyczne i nie są akceptowane. Autorstwo przysługuje wyłącznie osobom, które wniosły znaczący wkład w opracowanie koncepcji badania, jego założeń, metod badawczych lub realizację projektu badawczego. W przypadku tekstu przygotowanego przez kilku autorów każdy z nich jest zobowiązany do złożenia oświadczenia określającego swój wkład w jego powstanie. Każdy współautor musi również odrębnie wyrazić zgodę na zgłoszenie artykułu do publikacji w „Studia Oecumenica”.

Odpowiedzialne korzystanie z generatywnej sztucznej inteligencji i technologii wspomaganych przez AI podczas przygotowywania manuskryptu

Autorzy mogą korzystać z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji oraz technologii wspomaganych przez AI, pod warunkiem że narzędzia te nie zastępują samodzielnego krytycznego myślenia, kompetencji naukowych ani odpowiedzialności autora za treść pracy. Korzystanie z AI powinno zawsze odbywać się pod nadzorem i kontrolą człowieka.

Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za treść zgłoszonego manuskryptu, w tym za poprawność, kompletność, bezstronność i oryginalność materiałów opracowanych przy wykorzystaniu narzędzi AI.

Autorzy są zobowiązani do sprawdzenia warunków korzystania z każdego wykorzystywanego narzędzia AI, aby upewnić się, że zapewniona zostaje prywatność i poufność wprowadzanych danych i materiałów, w tym nieopublikowanych manuskryptów. Szczególną ostrożność należy zachować w odniesieniu do danych umożliwiających identyfikację osób.

Nie wolno generować obrazów, które kopiują istniejące utwory chronione prawem autorskim lub bezpośrednio się do nich odwołują, przedstawiają rzeczywiste osoby albo możliwe do zidentyfikowania produkty lub marki innych podmiotów. Nie wolno również generować imitacji głosu konkretnej osoby. Autorzy są zobowiązani do sprawdzania treści wygenerowanych przez AI pod kątem błędów faktycznych, nieprawdziwych odniesień bibliograficznych oraz potencjalnej stronniczości.

Autorzy powinni również upewnić się, że warunki korzystania z danego narzędzia AI nie przyznają temu narzędziu praw wykraczających poza zakres konieczny do świadczenia usługi, w szczególności prawa do trenowania modelu na materiałach wprowadzonych przez autora. Należy również sprawdzić, czy narzędzie AI nie nakłada ograniczeń na wykorzystanie wygenerowanych treści, które mogłyby utrudnić lub uniemożliwić późniejszą publikację artykułu.

 Ujawnianie korzystania z AI

Autorzy powinni ujawnić korzystanie z narzędzi AI podczas przygotowywania manuskryptu w odrębnym oświadczeniu dotyczącym wykorzystania AI, zamieszczonym w tekście przy jego zgłoszeniu. Odpowiednia informacja może zostać również zamieszczona w opublikowanej wersji artykułu.

Oświadczenie powinno zawierać nazwę wykorzystanego narzędzia AI, cel jego użycia oraz zakres sprawowanego przez autora nadzoru. Ujawnianie korzystania z AI służy przejrzystości procesu publikacyjnego, budowaniu zaufania między autorami, czytelnikami, recenzentami i Redakcją oraz ułatwia przestrzeganie warunków korzystania z danego narzędzia.

Podstawowe sprawdzanie gramatyki, pisowni i interpunkcji nie wymaga składania odrębnego oświadczenia. Wykorzystanie AI jako elementu procesu badawczego powinno natomiast zostać wyraźnie ujawnione i szczegółowo opisane w części metodologicznej artykułu.

 Autorstwo a sztuczna inteligencja

Narzędzia AI nie mogą być wskazywane jako autorzy lub współautorzy ani cytowane jako autorzy publikacji. Autorstwo wiąże się z odpowiedzialnością i zadaniami, które mogą być przypisane wyłącznie ludziom.

Każdy autor i współautor ponosi odpowiedzialność za zapewnienie, że wszelkie kwestie dotyczące poprawności lub integralności dowolnej części pracy zostaną odpowiednio zbadane i rozstrzygnięte. Autorstwo wymaga także możliwości zatwierdzenia ostatecznej wersji pracy i wyrażenia zgody na jej zgłoszenie do publikacji.

Autorzy są również odpowiedzialni za zapewnienie, że praca ma charakter oryginalny, nie została wcześniej opublikowana, osoby wskazane jako autorzy rzeczywiście spełniają kryteria autorstwa, a publikacja nie narusza praw osób trzecich. Przed zgłoszeniem manuskryptu autorzy powinni zapoznać się z polityką etyki wydawniczej „Studia Oecumenica”.

 Korzystanie z generatywnej AI i narzędzi wspomaganych przez AI przy przygotowywaniu rycin, obrazów i materiałów graficznych

Nie zezwala się na wykorzystywanie generatywnej AI ani narzędzi wspomaganych przez AI do tworzenia lub modyfikowania obrazów w manuskryptach zgłaszanych do publikacji. Obejmuje to w szczególności ulepszanie, zaciemnianie, przesuwanie, usuwanie lub dodawanie określonych elementów obrazu lub ryciny.

Dopuszczalne są korekty jasności, kontrastu lub balansu kolorów, pod warunkiem że nie prowadzą one do zaciemnienia, zniekształcenia ani usunięcia żadnych informacji obecnych w materiale oryginalnym. W razie potrzeby Redakcja może posłużyć się specjalistycznym oprogramowaniem lub narzędziami do analizy autentyczności obrazów w celu wykrycia potencjalnych nieprawidłowości.

Wyjątek stanowią sytuacje, w których wykorzystanie AI lub narzędzi wspomaganych przez AI jest integralnym elementem projektu badawczego lub zastosowanej metody badawczej, na przykład w badaniach wykorzystujących obrazowanie wspomagane przez AI do generowania lub interpretacji danych badawczych.

W takim przypadku sposób wykorzystania AI musi zostać opisany w części metodologicznej w sposób umożliwiający jego odtworzenie. Opis powinien obejmować wyjaśnienie sposobu zastosowania AI w procesie tworzenia lub modyfikowania obrazu, a także nazwę modelu lub narzędzia, jego wersję, numer rozszerzenia, jeśli ma zastosowanie, oraz nazwę producenta.

Autorzy powinni przestrzegać szczegółowych zasad korzystania z danego oprogramowania AI oraz zapewnić prawidłowe wskazanie źródła i pochodzenia treści. W uzasadnionych przypadkach mogą zostać poproszeni o przedstawienie Redakcji wersji obrazów sprzed modyfikacji przy użyciu AI i/lub surowych materiałów składowych wykorzystanych do stworzenia ostatecznej wersji zgłoszonej do publikacji.

Nie zezwala się na wykorzystywanie generatywnej AI ani narzędzi wspomaganych przez AI do tworzenia materiałów graficznych, takich jak abstrakty graficzne. W wyjątkowych przypadkach wykorzystanie generatywnej AI do przygotowania grafiki okładkowej może zostać dopuszczone po uzyskaniu uprzedniej zgody Redakcji i wydawcy, pod warunkiem wykazania przez autora, że posiada wszelkie prawa niezbędne do wykorzystania danego materiału oraz że jego pochodzenie zostało właściwie oznaczone.

 Obowiązki Redakcji

Redakcja „Studia Oecumenica” podejmuje decyzję w sprawie publikacji zgłoszonego manuskryptu, kierując się przede wszystkim jego wartością naukową, zgodnością z profilem tematycznym czasopisma oraz koniecznością przeciwdziałania plagiatowi i praktykom określanym jako guest authorship i ghostwriting.

W przypadku skarg dotyczących naruszenia zasad etyki publikacyjnej, skierowanych do Redakcji „Studia Oecumenica”, autor lub autorzy zgłoszonego manuskryptu są pisemnie informowani o zarzutach i proszeni o ustosunkowanie się do nich. W przypadku braku odpowiedzi o sprawie może zostać poinformowana instytucja, z którą autor lub autorzy są afiliowani.

Manuskrypt, który uzyska pozytywną ocenę dwóch zewnętrznych recenzentów, zostaje skierowany do publikacji. W przypadku warunkowego dopuszczenia do publikacji, gdy recenzenci wskazują na konieczność wprowadzenia poprawek i/lub uzupełnień, autor jest pisemnie informowany o potrzebie dokonania zmian merytorycznych. Negatywna ocena obu recenzentów skutkuje odrzuceniem manuskryptu, o czym autor zostaje poinformowany pisemnie.

 Obowiązki recenzentów

Każdy artykuł naukowy zgłoszony do publikacji jest recenzowany przez dwóch niezależnych recenzentów zewnętrznych. Przyjęta przez „Studia Oecumenica” procedura double-blind review zapewnia wzajemną anonimowość autora i recenzentów.

Recenzent wybrany przez Redakcję do oceny zgłoszonego manuskryptu jest zobowiązany poinformować ją, jeżeli nie może dokonać oceny tekstu z powodu braku odpowiednich kompetencji lub wystarczającej ilości czasu. W takim przypadku Redakcja wyznacza innego recenzenta.

Manuskrypt przekazany do recenzji musi być traktowany jako materiał poufny. Recenzent nie może udostępniać ani omawiać jego treści z osobami innymi niż członkowie Redakcji „Studia Oecumenica”. Wyniki badań, dane, opinie i twierdzenia zawarte w manuskrypcie nie mogą być wykorzystywane przez recenzenta we własnych badaniach przed publikacją artykułu.

Podstawowym obowiązkiem recenzenta jest dokonanie obiektywnej oceny manuskryptu. Krytyka motywowana względami osobistymi jest niedopuszczalna. Wszystkie komentarze, oceny i sugestie powinny być formułowane w sposób jasny i poparte odpowiednimi argumentami.

W procesie recenzowania uwzględnia się w szczególności następujące kryteria: oryginalność i naukowy charakter zgłoszonego manuskryptu; zgodność z profilem tematycznym czasopisma; sposób realizacji celów badawczych i jasność przedstawienia problemu badawczego; właściwe wykorzystanie literatury przedmiotu; oraz należyte uzasadnienie twierdzeń i wniosków.

Szczegółowe zasady procedury recenzowania przyjętej przez „Studia Oecumenica” są dostępne na stronie internetowej czasopisma w zakładce „Dla autorów”.

Recenzent informuje Redakcję o każdym podejrzeniu popełnienia plagiatu lub tzw. autoplagiatu przez osobę zgłaszającą manuskrypt do publikacji, wskazując fragment lub fragmenty tekstu budzące wątpliwości.

 Korzystanie z generatywnej AI i technologii wspomaganych przez AI w procesie recenzowania

Manuskrypt przekazany recenzentowi musi być traktowany jako dokument poufny. Recenzent nie może przesyłać zgłoszonego manuskryptu ani żadnej jego części do narzędzia generatywnej AI, ponieważ może to naruszać poufność, prawa autorów oraz, w przypadku tekstów zawierających dane umożliwiające identyfikację osób, zasady ochrony danych osobowych.

Wymóg poufności obejmuje również treść recenzji, ponieważ może ona zawierać poufne informacje dotyczące manuskryptu lub jego autorów. Z tego względu recenzent nie powinien przesyłać treści recenzji do narzędzia AI, nawet wyłącznie w celu poprawy języka lub czytelności tekstu.

Recenzowanie manuskryptu naukowego wiąże się z odpowiedzialnością, która może być przypisana wyłącznie człowiekowi. Generatywna AI ani technologie wspomagane przez AI nie powinny być wykorzystywane przez recenzenta jako narzędzie służące do dokonania naukowej oceny artykułu, ponieważ krytyczne myślenie oraz samodzielna i oryginalna ocena wymagane w procesie recenzyjnym wykraczają poza zakres możliwości tych technologii. Istnieje ponadto ryzyko, że narzędzie AI wygeneruje błędne, niekompletne lub stronnicze wnioski dotyczące manuskryptu.

Recenzent ponosi pełną odpowiedzialność za treść sporządzonej recenzji.

Zgodnie z polityką „Studia Oecumenica” autorzy mogą korzystać z generatywnej AI i technologii wspomaganych przez AI podczas przygotowywania manuskryptu przed jego zgłoszeniem, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniego nadzoru oraz ujawnienia takiego wykorzystania zgodnie z „Wytycznymi dla autorów”.

Oświadczenie dotyczące wykorzystania AI powinno zostać umieszczone na końcu artykułu, w odrębnej sekcji poprzedzającej wykaz bibliografii.

 Zapobieganie plagiatowi i jego wykrywanie

Plagiat we wszystkich jego formach stanowi naruszenie zasad etyki publikacyjnej i nie jest akceptowany.

W przypadku podejrzenia plagiatu Redakcja „Studia Oecumenica” przeprowadza postępowanie wyjaśniające z udziałem recenzentów oraz osoby, która zgłosiła manuskrypt.

W przypadku potwierdzenia nieuprawnionego wykorzystania tekstu, twierdzeń, wyników badań lub danych autor zgłoszonego artykułu zostaje pisemnie poinformowany o odrzuceniu manuskryptu. W przypadku braku odpowiedzi o sprawie może zostać poinformowana instytucja, z którą autor jest afiliowany.

W przypadku tzw. autoplagiatu, gdy autor zamieszcza w zgłoszonym artykule fragmenty własnej wcześniej opublikowanej pracy bez odpowiedniego oznaczenia i uzasadnienia, Redakcja „Studia Oecumenica” może odmówić publikacji artykułu ze względu na brak wystarczającej oryginalności analiz.