Doświadczanie rodzicielstwa we wczesnej dorosłości

Rekonstrukcja fenomenograficzna w badaniach edukacyjnych


Abstrakt

W artykule podjęto próbę przedstawienia sposobów doświadczania rodzicielstwa przez 17 młodych dorosłych, którzy stali się matkami/ojcami. Badanie przeprowadzono metodą fenomenograficzną. Jego celem było dokonanie opisu sposobu znaczeń, jakie młodzi rodzice nadają fenomenowi rodzicielstwa, co dla nich znaczy bycie rodzicem. Za twórcami fenomenograficznej metody badań przyjęto epistemologiczne założenie, że nie ma innego świata jak ten, którego człowiek doświadcza. Rodzinę uznano za szczególne miejsce uczenia się i doświadczania świata, które jawi się w świadomości młodych dorosłych jako koncepcja rodzicielstwa. Szczegółowe kategorie opisu, ujawniające koncepcje doświadczania rodzicielstwa okazały się dyskursywne i silnie powiązane z kontekstem. Ewidencyjnie zaznaczyła się kategoria ambiwalencji, co oznacza, że rodzicielstwo rozkłada się między skrajami doświadczenia i znacznie wykracza poza edukacyjny kontekst wychowania. Okoliczności towarzyszące doświadczaniu rodzicielstwa są silnie związane z przekazami kulturowymi wysyłanymi do grup i jednostek przez różnego rodzaju agendy świata społecznego. Nasi rozmówcy okazali się całkowicie w nie uwikłani. Utwierdza to w przekonaniu, że problem praktyki edukacyjnej związanej z doświadczeniem rodzicielstwa lokuje ją w świecie współczesnej kultury, rozdartej wieloznacznością, chaosem zmieniających się ofert, nasyconej złożonością kultury, „odwracalnej”, której treści podlegają ciągłej rekonstrukcji. Dostarcza to istotnych przesłanek do budowania teorii uczenia się przez całe życie.


Słowa kluczowe

rodzina; ambiwalencja; wieloznaczność przekazu kulturowego; cykl życia; wczesna dorosłość

Barnacle R., 2005. Interpreting Interpretation: A phenomenological perspective on phenomenography, in: J.A. Bowden, P. Green (eds.), Doing developmental phenomenography, Melbourne, 47–55.

Barnard A., McCosker H., Gerber R., 1999. Phenomenography: A qualitative research approach for exploring understanding in health care, Qualitative Health Research, 2, 212– 226.

Beavers R., Hampson R.B., 2008. The Beavers Systems Model of Family Functioning, Journal­ of Family Therapy, 2, 128–143.

Broderick C.B., 1993. Understanding Family Process: Basics of Family Systems Theory, Newbury Park.

Bruce C., 1994. Reflections on the experience of the phenomenographic interview, in: R. Ballantyne, C. Bruce (eds.), Phenomenography: Philosophy and Practice Conference, Brisbane, Australia, 47–56.

Duvall E.M., 1977. Marriage and family development, Philadelphia.

Erikson E.H., 1959. Identity and the Life Cycle, New York.

Głażewski M., 2010. Dystopia: pedagogiczne konteksty systemów autopojetycznych Niklasa Luhmanna [Dystopia: Educational Contexts of Niklas Luhmann’s Autopoietic Systems], Zielona Góra.

Haley J., 1993. Uncommon Therapy. The Psychiatric Techniques of Milton H. Erickson, M.D., Oxford.

Koczanowicz L., 2003. Praktyka, polityka i życie codzienne [Practice, Politics and Everyday Life], Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, special issue, 53–67.

Kossobucka A., Fenomenografia jako metoda diagnozy genetycznej [Phenomenography as a Method of Genetic Diagnosis], in: B. Niemierko, M.K. Szmigel (eds.), Polska edukacja w świetle diagnoz prowadzonych z różnych perspektyw badawczych [Polish Education in the Light of Diagnoses Carried out from Various Perspectives], Kraków 2013, 405–413.

Kvale S., 1983. The qualitative research interview – a phenomenolgical and hermeneutical mode of understanding, Journal of Phenomenological Psychology, 14, 171–196.

Luhmann N., 1987. Soziale Systeme. Grundriß einer allgemeinen Theorie, Frankfurt am Main.

Marody M., Giza-Poleszczuk A., 2004. Przemiany więzi społecznych. Zarys teorii zmiany społecznej [Transformations of Social Ties. The Basic Theory of Social Change], Warsaw.

Marton F., 1981. Phenomenography – describing conceptions of the world around us, Instructional Science, 10, 177–200.

Marton F., 1986. Phenomenography – A research approach to investigating different understandings of reality, Journal of Thought, 21, 28–49.

Marton F., 1994. On the structure of awareness, in: J.A. Bowden, E. Walsh, (eds.), Phenomenographic Research: Variations in Methods, Melbourne, 89–100.

Marton F., Asplund-Carlsson M., Halász L., 1992. Differences in understanding and the use of reflective learning in reading, British Journal of Educational Psychology, 62, 1– 16.

McCubbin M.A., McCubbin H.I., 1996. Resiliency in families: A conceptual model of family adjustment and adaptation in response to stress and crises, in: H.I. McCubbin, A.I. Thompson, M.A. McCubbin (eds.), Family assessment: Resiliency, coping and adaptation – Inventories for research and practice, Madison, 1–64.

Męczkowska A., 2002. Od świadomości nauczyciela do konstrukcji świata społecznego. Nauczycielskie koncepcje wymagań dydaktycznych a problem rekonstrukcyjnej kompetencji ucznia [From the Teacher’s Awareness to the Construction of the Social World: Teacher Concepts of Educational Requirements and the Problem of Reconstructive Competence of the Student], Kraków.

Mengel M., 2017. Familienbildung, Die Zeitschrift für Erwachsenenbildung, 1, 18–19.

Milerski B., Karwowski M., 2016. Racjonalność procesu kształcenia. Teoria i badania, [Rationality of the Education Process: Theory and Research], Kraków.

Miller I.W., Ryan C.E., Keitner G.I., Bishop D.S., Epstein N.B., 2008. The McMaster Approach to families: theory, assessment, treatment and research, Journal of Family Therapy, 22, 168–189.

Moles A., 1986. Théorie structural de la communication et société [Structural theory of communication and society], Paris.

Nuissl E., 2016. Keine lange Weile. Texte zur Erwachsenenbildung aus fünf Jahrzehnten, Bie­lefeld.

Olson D., 2011. FACES IV and the Circumplex Model: validation study, Journal of Marital and Family Therapy, 1, 64–80.

Parsons T., 1951. The Social System, New York.

Plopa M., 2008. Psychologia rodziny. Teoria i badania [Family Psychology. Theory and Research], Kraków.

Skelton J.A., Buehler C., Irby M.B., Grzywacz J.G., 2012. Where are family theories in family – based obesity treatment? Conceptualizing the study of families in pediatric we­ight management, International Journal of Obesity, 36, 891–900.

Szlendak T., 2010. Socjologia rodziny. Ewolucja, historia, zróżnicowanie [Family Sociology: Evolution, History, Diversity], Warszawa.

Trigwell K., 2000. A phenomenographic interview on phenomenography, in: J.A Bowden, E. Walsh (eds.), Phenomenography, Melbourne, 62–82.

Turner J.H., 1970. Family interaction, New York.

Turner J.H., 2003. The Structure of Sociological Theory, New York.

Viladrich G.B., Phenomenography: A qualitative Research Approach for Exploring Understanding in Education, in: J.A. Bowden, P. Green (eds.), Doing developmental phenomenography, Melbourne 2005, 63–73.

Wiatr M., 2013. Rodzina jako środowisko uczące się [Family as a Learning Environment], Pedagogika Społeczna, 2, 7–21.

Yates C., Partridge H.L., Bruce C.S., 2012. Exploring information experiences through phenomenography, Library and Information Research, 112, 96–119.


Opublikowane : 2020-02-27


Przybylska, E., & Wajsprych, D. (2020). Doświadczanie rodzicielstwa we wczesnej dorosłości. Family Forum, 9, 151-172. https://doi.org/10.25167/FF/1094

Ewa Małgorzata Przybylska  p-nfed@wp.pl
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie  Polska
Danuta Wajsprych 
Wyższa Szkoła Bankowa w Gdańsku  Polska


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Autor przenosi prawa autorskie na Redakcję „Family Forum”. Autor zostaje też poinformowany, że materiały zamieszczone w czasopiśmie „Family Forum” są chronione prawem autorskim, a przedruk tekstu może nastąpić jedynie za zgodą Redakcji. Obydwa fakty Autor potwierdza, podpisując "Oświadczenie", w którym zawarte są te informacje.