Postęp i zmiana, czy kuriozum w świetle przepisów prawa administracyjnego? Zakłady administracyjne tworzone przez podmioty niepubliczne na przykładzie muzeów niepublicznych

Aleksandra Główczewska

doi:10.25167/osap.5911

Opublikowane: 2025-12-31

Tom 23 Nr 2 (2025)

Postęp i zmiana, czy kuriozum w świetle przepisów prawa administracyjnego? Zakłady administracyjne tworzone przez podmioty niepubliczne na przykładzie muzeów niepublicznych

Aleksandra Główczewska

Opolskie Studia Administracyjno-Prawne

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.25167/osap.5911

Abstrakt

W artykule został poruszony temat muzeów niepublicznych, które realizują identyczne zadania publiczne jak muzea publiczne, co uzasadnia uznanie ich za zakłady administracyjne w rozumieniu współczesnego polskiego prawa administracyjnego. W opracowaniu sformułowano pytanie dotyczące ustawowej definicji muzeum oraz tego, czy pozwala ona na funkcjonalne zrównanie muzeów publicznych i niepublicznych. Wskazano na potrzebę uznania muzeów niepublicznych za zakłady administracyjne, wykonujące identyczne zadania publiczne z zakresu kultury i ochrony dziedzictwa kulturalnego. Zastosowane metody: analiza dogmatycznoprawna przepisów dotyczących muzeów i zakładów administracyjnych, studium porównawcze stanowisk doktryny (podejście strukturalno-organizacyjne vs. materialno-funkcjonalne) oraz analiza orzecznictwa dotyczącego podmiotów prywatnych realizujących zadania publiczne, pozwoliły na sformułowanie wniosków końcowych. Wynik wskazał, że wszystkie muzea – niezależnie od podmiotu założycielskiego – wykonują tożsame zadania publiczne związane z misją ochrony dziedzictwa kulturowego. Zyskujące na znaczeniu podejście funkcjonalne do definicji zakładu administracyjnego w doktrynie pozwala traktować muzeum jako zakład administracyjny niezależnie od jego podmiotu organizującego. W artykule podkreślono, że utrzymywanie formalnego rozróżnienia między muzeami publicznymi i niepublicznymi generuje niespójności w zakresie regulacji i finansowania. Przepisy prawa oraz podejście strukturalno-organizacyjne do definicji zakładu administracyjnego nie jest adekwatne do zmieniającej się sytuacji podmiotów wykonujących współcześnie zadania publiczne.

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Główczewska, A. (2025). Postęp i zmiana, czy kuriozum w świetle przepisów prawa administracyjnego? Zakłady administracyjne tworzone przez podmioty niepubliczne na przykładzie muzeów niepublicznych. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne, 23(2). https://doi.org/10.25167/osap.5911

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, t.j. Dz.U. 2022 poz. 385
Google Scholar

Wyrok NSA z 21.10.2022 r., III OSK 4468/21, LEX nr 3425169
Google Scholar

Postanowienie WSA w Białymstoku z 25.10.2017 r., I SA/Bk 641/17, LEX nr 2391476
Google Scholar

Wyrok WSA w Poznaniu z 23.05.2018 r., I SA/Po 285/18, LEX nr 2505621
Google Scholar

Wyrok WSA w Kielcach z 16.01.2020 r., I SA/Ke 431/19, LEX nr 2775866
Google Scholar

Wyrok WSA w Warszawie z 8.04.2021 r., VII SA/Wa 1316/20, LEX nr 3243418
Google Scholar

Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17.02.2022 r., I SA/Go 406/21, LEX nr 3320951
Google Scholar

Barbasiewicz, A. 2021. Ustawa o muzeach. Komentarz. Warszawa: Legalis.
Google Scholar

Bednarczyk-Płachta, A. 2016. Status szkoły wyższej jako podmiotu administracji publicznej.
Google Scholar

Warszawa: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Bigo, T. 1928. Związki publiczno-prawne w świetle ustawodawstwa polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Kasy im. Mianowskiego.
Google Scholar

Boć, J. 2007. Zakłady administracyjne. W: Prawo administracyjne, (red.) J. Boć, 164–166. Warszawa: Kolonia Limited.
Google Scholar

Boć, J., i T. Kuta. 1984. Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Bodenstein, Felicity. 2011. National museums in the Netherlands. W: Building National Museums in Europe 1750-2010. Conference proceedings from EuNaMus, European National
Google Scholar

Museums: Identity Politics, the Uses of the Past and the European Citizen, Bologna 28–30 April 2011, (red.) Peter Aronsson & Gabriella Elgenius. EuNaMus Report No 1. Linköping: Linköping University Electronic Press.
Google Scholar

Cieślik, Z. 2021. Komentarz do art. 5. W: Ustawa o muzeach. Komentarz, red. I. Gredka-Ligarska, P. Gwoździewicz-Matan, I. Lipowicz, A. Matan, S. Waltoś, K. Zeidler, Z. Cieślik, 119. Warszawa: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Czarnik, Z., i J. Posłuszny. 2011. Zakład publiczny. W: Podmioty administrujące. System prawa administracyjnego, t. 6, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, 415–492. Warszawa: C.H. Beck.
Google Scholar

Dolnicki, B. 1985. Rola zakładów w zaspokajaniu potrzeb socjalno-bytowych obywateli. W: Regulacja prawna administracji świadczącej, red. K. Podgórski. Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach.
Google Scholar

Elżanowski, M. 1970. Zakład państwowy w polskim prawie administracyjnym. Warszawa.
Google Scholar

Fundowicz, S. 2009. Dynamiczne rozumienie zadania publicznego. W: Między tradycją a przyszłością w nauce prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi
Google Scholar

Janowi Bociowi, (red.) J. Supernat. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar

Główczewska, A. 2024. Muzeum niepubliczne. Analiza administracyjnoprawna. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Hauser, R., Z. Niewiadomski i A. Wróbel, red. 2011. Podmioty administrujące. System prawa
Google Scholar

administracyjnego, t. 6. Warszawa: C.H. Beck.
Google Scholar

Jakubowski, A. 2018. W kwestii aktualności koncepcji zakładu administracyjnego (zakładu
Google Scholar

publicznego). W: Prawo administracyjne dziś i jutro, (red.) J. Jagielski i M. Wierzbowski.
Google Scholar

Warszawa: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Juszczyk, P. 2022. Wzorce zachowań koopetycyjnych organizacji hybrydowych w sektorze
Google Scholar

kultury. W: Organizacja hybrydowa w teorii i praktyce, (red.) H. Cichocki, A. Tomaszewski.
Google Scholar

Warszawa: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.
Google Scholar

Klonowiecki, W. 1933. Zakład publiczny w prawie polskim. Studium prawno-administracyjne.
Google Scholar

Lublin.
Google Scholar

Lisowski, P. 2013. Regulacje strukturalne w polskim samorządzie terytorialnym. Wrocław:
Google Scholar

Kolonia Limited.
Google Scholar

Meier, S., i B.S. Frey. 2003. Private faces in public places: The case of a private art museum DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-540-24695-4_6
Google Scholar

in Europe. Cultural Economics 3, 1–16.
Google Scholar

Niezabitowski, M. 2015. Czy muzeum potrzebuje nowej definicji? W: I Kongres Muzealników
Google Scholar

Polskich, (red.) M. Wysocki, 35–46. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.
Google Scholar