Pozycja ustrojowo-administracyjna Rzecznika Finansowego wśród organów administracji publicznej

Michał Arsoba; Łukasz Majka

doi:10.25167/osap.6171

Opublikowane: 2026-06-30

Tom 24 Nr 1 (2026)

Pozycja ustrojowo-administracyjna Rzecznika Finansowego wśród organów administracji publicznej

Michał Arsoba , Łukasz Majka

Opolskie Studia Administracyjno-Prawne

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.25167/osap.6171

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie ustrojowej pozycji Rzecznika Finansowego, z uwzględnieniem znaczenia jego autonomii oraz istniejących zależności międzyinstytucjonalnych. Punktem wyjścia jest teza, że niezależność stanowi kluczowy element statusu tegoż
organu. W opracowaniu przedstawiono ratio legis powołania Rzecznika Finansowego oraz argumenty normatywne przemawiające za jego usytuowaniem poza strukturą administracji rządowej. Dalsza część analizy koncentruje się na kontrowersjach związanych z rozszerzeniem zadań Rzecznika w ramach dostępności usług bankowości detalicznej na mocy ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r., w tym na wynikającej z ww. zmian relacji nadzorczej Prezesa PFRON. W tym kontekście sformułowano pytanie badawcze dotyczące wpływu nowych powiązań instytucjonalnych na dotychczasową niezależność Rzecznika Finansowego. Przeprowadzone przy zastosowaniu metody dogmatycznoprawnej badanie prowadzi do wniosku, że w następstwie zmian legislacyjnych Rzecznik Finansowy zmierza w kierunku modelu o charakterze hybrydowym. Zachowuje on bowiem odrębność od centralnej administracji rządowej, pozostając jednocześnie, w zakresie nowych kompetencji, w relacji podporządkowania nadzorczego, co sprzeciwia się pierwotnemu zamysłowi, stojącemu u podstaw powstania danego podmiotu.

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Arsoba, M., & Majka, Łukasz. (2026). Pozycja ustrojowo-administracyjna Rzecznika Finansowego wśród organów administracji publicznej. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne, 24(1), 9–26. https://doi.org/10.25167/osap.6171

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz.U. z 1997, nr 78, poz. 483.
Google Scholar

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 26 stycznia 1928 r. o kontroli ubezpieczeń. Dz.U. z 1928, nr 9, poz. 64.
Google Scholar

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. t.j. Dz.U. z 2025, poz. 1691.
Google Scholar

Ustawa z dnia 8 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o działalności ubezpieczeniowej, o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej – Kodeks handlowy oraz o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Dz.U. z 1995, nr 96, poz. 478.
Google Scholar

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. t.j. Dz.U. z 2025, poz. 913.
Google Scholar

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. t.j. Dz.U. z 2024, poz. 1109.
Google Scholar

Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Dz.U. z 2016, poz. 2259.
Google Scholar

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych
Google Scholar

produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Dz.U. z 2024, poz. 731.
Google Scholar

Załącznik do zarządzenia nr 18/2025 Rzecznika Finansowego z dnia 24 czerwca 2025 r.
Google Scholar

Wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 marca 1999 r., II SA 1537/98. Dostęp: 03.05.2026. LEX nr 46703.
Google Scholar

Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2012 r., II SA/Po 93/12. Dostęp: 03.05.2026. LEX nr 1259133.
Google Scholar

Postanowienie NSA z dnia 25 marca 2015 r., II GW 26/14. Dostęp: 03.05.2026. LEX nr 1977768.
Google Scholar

Derc, Ewa. 2021. Legal Status of the Financial Ombudsman in the European Union – Risks and
Google Scholar

Challenges. Financial Law Review 23(3): 145–162. https://doi.org/10.4467/22996834FLR.
Google Scholar

026.14446.
Google Scholar

Komierzyńska-Orlińska, Eliza. 2019. Charakter prawny Komisji Nadzoru Finansowego. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne XVI/1(2): 181–192. https://doi.org/10.25167/osap.1138.
Google Scholar

Lissoń, Paweł. 2018. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców: ombudsman czy organ administracji rządowej? Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 80(4): 55–71. https://doi.org/10.14746/rpeis.2018.80.4.5.
Google Scholar

Malinowska, Izabela. 2007. Rzecznik Praw Obywatelskich w systemie ochrony praw i wolności w Polsce. Warszawa: Elipsa.
Google Scholar

Małecka-Łyszczek, Magdalena. 2025. Komentarz do art. 71. W: Ustawa o zapewnianiu spełniania
Google Scholar

wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Komentarz, (red.) Ewelina Cała-Wacinkiewicz, Wojciech Sz. Staszewski, Warszawa: C.H. Beck, wydanie elektroniczne Legalis. Dostęp: 03.05.2026
Google Scholar

Mańka, Dariusz. 2018. Z problematyki statusu prawnego polskich organów regulacyjnych: uwagi doktrynalne i prawnoporównawcze. Studia Iuridica 77: 68–91. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.1867.
Google Scholar

Mendecka, Karolina. 2025. Komentarz do art. 39. W: Ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Komentarz, (red.) Ewelina Cała-Wacinkiewicz, Wojciech Sz. Staszewski, Warszawa: C.H. Beck,
Google Scholar

wydanie elektroniczne Legalis. Dostęp: 03.05.2026.
Google Scholar

Mendecka, Karolina. 2025. Komentarz do art. 41. W: Ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Komentarz, (red.) Ewelina Cała-Wacinkiewicz, Wojciech Sz. Staszewski. Warszawa: C.H. Beck,
Google Scholar

wydanie elektroniczne Legalis. Dostęp: 03.05.2026
Google Scholar

Michór, Andrzej. 2018. Administracyjnoprawna ochrona konsumenta na rynku finansowym. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne XVI/1(3): 113–125. https://doi.org/10.25167/osap.1149
Google Scholar

Pach, Maciej, Piotr Tuleja. 2016. Komentarz do art. 10. W: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, (red.) Marek Safjan, Leszek Bosek. Warszawa: C.H. Beck, wydanie elektroniczne Legalis. Dostęp: 03.05.2026.
Google Scholar

Sarnecki, Paweł. 2016. Komentarz do art. 15. W: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, (red.) Leszek Garlicki, Zubik Marek. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, wydanie elektroniczne LEX. Dostęp: 03.05.2026.
Google Scholar

Siekucki, Dominik. 2022. Decentralizacja – Podstawowe Zagadnienia Teoretyczne. Politeja 2(77): 19–33. https://doi.org/10.12797/Politeja.19.2022.77.01
Google Scholar

Sylwestrzak, Dorota. 2025. Komentarz do art. 56. W: Ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Komentarz. (red.) Ewelina Cała-Wacinkiewicz, Wojciech Sz. Staszewski. Warszawa: C.H. Beck, wydanie elektroniczne Legalis. Dostęp: 03.05.2026.
Google Scholar

Śladkowska, Ewa. 2006. Wydanie decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Samorząd Terytorialny 1: 59–73.
Google Scholar

Wyżykowski, Bartosz. 2018. Kompetencja Rzecznika Finansowego do nakładania kar pieniężnych na podmioty rynku finansowego. Studia Prawa Publicznego 3(23): 75–112. https://doi.org/10.14746/spp.2018.3.23.3.
Google Scholar

Zaradkiewicz, Kamil. 2016. Komentarz do art. 20. W: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, (red.) Marek Safjan, Leszek Bosek. Warszawa: C.H. Bech, wydanie elektroniczne Legalis. Dostęp: 03.05.2026.
Google Scholar

Zimmermann, Jan. 2022. Prawo administracyjne. Wyd. 10. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Google Scholar

Bentkowski, Adam. 1995. Pierwsze czytanie komisyjnego projektu rezolucji w sprawie utworzenia polskiego towarzystwa reasekuracyjnego, druk nr 914, 2 kadencja, 46 posiedzenie, 29.03.1995. Dostęp: 03.05.2026. https://orka2.sejm.gov.pl/Debata2.nsf/main/5581B898.
Google Scholar

Golecki, M.J. 2020. Stanowisko Rzecznika Finansowego do projektu ustawy o rozpatrywaniu
Google Scholar

reklamacji i sporów klientów podmiotów rynku finansowego (UD125), RF/146/2020.
Google Scholar

Warszawa, 24.09.2020. Dostęp: 03.05.2026. https://rf.gov.pl/wp-content/uploads/2020/09/ uwagi_RF_UD_125.pdf.
Google Scholar

Kucsko-Stadlmayer, Gabriele. 2009. The spread of the ombudsman idea in Europe. Back to Roots: Tracing the Swedish Origin of Ombudsman Institutions, Referat na 9th IOI World Conference, 2–14. Dostęp: 03.05.2026. https://www.theioi.org/downloads/34chi/
Google Scholar

Stockholm%20Conference_25.%20Back%20to%20the%20Roots_Gabriele%20Kucsko%20 Stadlmayer.pdf.
Google Scholar

Najwyższa Izba Kontroli. 2014. Informacja o wynikach kontroli – Funkcjonowanie systemu ochrony praw klientów podmiotów rynku finansowego. Warszawa. Dostęp: 03.05.2026. https://www.nik.gov.pl/plik/id,6423,vp,8193.pdf.
Google Scholar

Opinia Rzecznika Finansowego do rządowego projektu ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (druk sejmowy nr 241) z dnia 18 marca 2024 r. Dostęp: 03.05.2026. https://orka.sejm.gov.pl/
Google Scholar

Druki10ka.nsf/0/437796460275E7DBC1258AE60028FE8F/%24File/241-002.pdf.
Google Scholar

Opinia Związku Banków Polskich do rządowego projektu ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (druk sejmowy nr 241) z dnia 18 marca 2024 r. Dostęp: 03.05.2026. https://orka.sejm.gov.pl/
Google Scholar

Druki10ka.nsf/0/02593CCB6BF991F0C1258AE500382E01/%24File/241-001.pdf.
Google Scholar

Pismo Związku Banków Polskich z dnia 3 kwietnia 2024 r. złożone w odpowiedzi na Opinię Rzecznika Finansowego z dnia 18 marca 2024 r. Dostęp: 03.05.2026.
Google Scholar

Sprawozdanie Stenograficzne z 4 posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniach 24, 25 i 26 listopada 1993 r. Dostęp: 03.05.2026. https://orka2.sejm.gov.pl/Stenogramy2.nsf/0/FB2E32A6858E0CA5C1258959004A2794/$file/004.pdf.
Google Scholar

Thomas, David. Frizon, Francis. 2012. Resolving disputes between consumers and financial businesses: Fundamentals for a financial ombudsman A practical guide. The World Bank. Dostęp: 03.05.2026. https://www.eoi.at/wp-content/uploads/2018/09/Resolvingdisputes-
Google Scholar

between-consumers-and-financial-businesses_Fundamentals-for-a-financial-ombudsman_The-World-Bank_January2012.pdf.
Google Scholar

Uzasadnienie do ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym. 2015, druk 3430. Dostęp: 03.05.2026. https://orka.sejm.gov.pl/Druki7ka.nsf/0/0BB6C339F594749CC1257E510039B079/%24File/3430.pdf.
Google Scholar

Michał Arsoba

michal.arsoba@wp.pl

Afiliacja:

UWM w Olsztynie oraz EWSPiA w Warszawie Polska

Łukasz Majka

Afiliacja:

Wyższa Szkoła Prawa we Wrocławiu Polska