Pierwsze lata posługi biskupa Teodora Kubiny w Częstochowie z perspektywy sióstr honoratek W 100. rocznicę erygowania diecezji częstochowskiej (1)

Kamil Łukasz Kęsik

doi:10.25167/sth.5932

Published: 2025-12-30

Vol. 45 No. 2 (2025)

Bp Teodor Kubina’s First Years of Ministry from the Point of View of Sisters of the Immaculate Heart of Mary. On the 100th Anniversary of the Establishment of the Częstochowa Diocese (1)

Kamil Łukasz Kęsik

Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego

Section: Articles

https://doi.org/10.25167/sth.5932

Abstract

By Poland gaining independence in 1918 it led to numerous necessary changes under the state and church administration. The Kujawy and Kalisz Diocese, extensive in territory, comprising of Czestochowa in its southern part, required the reform of borders, which was asked for by bishop Stanisław Zdzitowiecki. According to the papal bull Vixdum Poloniae unitas of 28th of October 1925 by Pius XI , the Czestochowa Diocese was established among others. Whereas the bull Commissam Humilitati Nostrae of 14th of December of 1925 appointed its first bishop – Rev. Dr Teodor Kubina from Katowice. The appointed bishop was a pro-Polish activist in Silesia, striving for the return of Upper Silesia to Poland during the Silesian uprisings and the plebiscite. Unfortunately, this attitude was not tolerated by the Wroclaw bishop and cardinal Adolf Bertram. The nomination of rev. Kubina to become the first Bishop of Czestochowa was a cunning political approach. This approach put the final seal, after the partially won plebiscite, on merging Upper Silesia into Homeland, whose heart during the German rule was the Jasna Góra Monastery.

Keywords:

Bp Teodor Kubina, Church in Upper Silesia, Diocese of Częstochowa

Most read articles by the same author(s)

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Kęsik, K. Łukasz. (2025). Bp Teodor Kubina’s First Years of Ministry from the Point of View of Sisters of the Immaculate Heart of Mary. On the 100th Anniversary of the Establishment of the Częstochowa Diocese (1). Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego, 45(2), 213–227. https://doi.org/10.25167/sth.5932

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

References

Czapliński Marek, Wycisło Janusz. 1996. Kapica (Kapitza) Jan. W Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX w. Red. Mieczysław Pater, 165–168. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

Dębiński Józef. 2010. Duchowieństwo rzymskokatolickie diecezji włocławskiej w latach 1918–1939. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Gajewski Stanisław. 1982. „Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich w Królestwie Polskim”. Roczniki Humanistyczne 30 (2): 106, 103–130.
Google Scholar

Górecki Piotr. 2017. Achille Ratti jako Wysoki Komisarz Kościelny dla obszaru plebiscytowego na Górnym Śląsku. W Nunzio in una terra di frontiera. Achille Ratti, poi Pio XI, in Polonia (1918–1921). Red. Quirino Bortolato, Mirosław Lenart, 389–404. Città del Vaticano: Libreria
Google Scholar

Editrice Vaticana.
Google Scholar

Grzybek Stanisław. 1951. „Śp. Biskup Teodor Kubina”. Polonia Sacra 4 (2): 106–116.
Google Scholar

Jabłoński Szczepan Zachariasz. 1997. Znaczenie Jasnej Góry w życiu Kościoła i narodu polskiego. W Encyklopedia Katolicka. T. 7. Red. Stanisław Wielgus, 1089. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Google Scholar

Kawczyński Bolesław. 1986. „Bp Władysław Krynicki – życie i działalność homiletyczna”. Studia Theologica Varsaviensia 24 (2): 47–77.
Google Scholar

Kęsik Kamil. 2024. Bonawentura Metler (1866–1939). W Słownik biograficzny polskiego katolicyzmu społecznego. T. 7. Red. Rafał Łatka, 244–255. Warszawa: Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza.
Google Scholar

Kostrzewski Paweł. 2025. Zawadzki Zygmunt (1876–1944). W Kto był kim w Krzepicach i okolicy? Słownik biograficzny. T. 1. Red. Kamil Kęsik, Michał Widera, 241–242. Krzepice: Wydawnictwo Naukowe Studio Impreso.
Google Scholar

Kowalski Jan. 1980. „Biskup Teodor Kubina o teologii diecezji częstochowskiej i jej zadaniach pastoralnych”. Częstochowskie Studia Teologiczne 8: 109–118.
Google Scholar

Kowalski Jan. 2014. Istotne problemy moralno-społeczne w pismach bpa Teodora Kubiny. Częstochowa: Częstochowskie Wydawnictwo Diecezjalne Regina Poloniae.
Google Scholar

Kujawski Witold. 2011. Diecezja kujawsko-kaliska. Opracowanie historyczno-źródłoznawcze. Włocławek: Wydawnictwo Duszpasterstwa Rolników.
Google Scholar

Kumor Bolesław. 1971. „Granice metropolii i diecezji polskich”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 22: 319–402. DOI: https://doi.org/10.31743/abmk.6804
Google Scholar

Mandziuk Józef. 1996. Hlond August Józef. W Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX w. Red. Mieczysław Pater, 134–139. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

Maroń Franciszek. 1975. „Dzieje diecezji katowickiej”. Nasza Przeszłość 44: 9–87. DOI: https://doi.org/10.52204/np.1975.44.9-87
Google Scholar

Myszor Jerzy. 1999. Historia diecezji katowickiej. Katowice: Drukarnia Archidiecezjalna.
Google Scholar

Pater Józef. 1996. Gawlina Józef Feliks. W Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX w. Red. Mieczysław Pater, 111–112. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

Pater Mieczysław. 1996. Bertram Adolf. W Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX w. Red. Mieczysław Pater, 25–27. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

Pietrzykowski Jan. 1987. Jasna Góra w okresie dwóch wojen światowych. Warszawa: Wydawnictwo Ośrodka Dokumentacji i Studiów Społecznych.
Google Scholar

Pyszka Stanisław. 2017. „Myśl społeczna jezuitów Prowincji Galicyjskiej w latach 1884–1918 na łamach «Przeglądu Powszechnego»”. Rocznik Filozoficzny Ignatianum 23: 75–127.
Google Scholar

Stanko Przemysław. 2015. Bulla „Vixdum Poloniae unitas” z 28 października 1925 r. Geneza – znaczenie – dzieje – edycja. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

Trąba Mariusz. 2022. Teodor Filip Kubina (1880–1951). W Słownik biograficzny polskiego katolicyzmu społecznego. T. 3. Red. Rafał Łatka, 194–206. Warszawa: Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego.
Google Scholar

Urbański Eugeniusz. 1987–1988. „Zaangażowanie biskupa Teodora Kubiny w apostolstwo świeckich”. Częstochowskie Studia Teologiczne 15/16: 167–179.
Google Scholar

Widera Michał. 2024. „Udział bpa Stanisława Zdzitowieckiego w powstaniu diecezji częstochowskiej”. Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego 44 (2): 197–218. DOI: https://doi.org/10.25167/sth.5558
Google Scholar

Wieczorek Eugeniusz. 2011. Rola ludzi świeckich w doskonaleniu porządku spraw doczesnych według pism biskupa Teodora Kubiny. Częstochowa: Częstochowskie Wydawnictwo Archidiecezjalne Regina Poloniae.
Google Scholar

Wilk Stanisław. 1992. Episkopat Kościoła katolickiego w Polsce w latach 1918–1939. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.
Google Scholar

Zarzycka Zyta. 1996. Lewek Michał. W Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XIX i XX w. Red. Mieczysław Pater, 231–233. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

Związek Jan. 1990. Dzieje diecezji częstochowskiej w okresie II Rzeczypospolitej. Częstochowa: Częstochowskie Wydawnictwo Diecezjalne Regina Poloniae.
Google Scholar

Związek Jan. 1994. Katolickie stowarzyszenia społeczne w diecezji częstochowskiej (1925–1939). Częstochowa: Częstochowskie Towarzystwo Naukowe.
Google Scholar

Związek Jan. 1996. Kubina Teodor Filip. W Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego w XIX i XX w. Red. Mieczysław Pater, 207–211. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

Związek Jan. 2018. „Działalność duszpasterska i oświatowa biskupa Teodora Kubiny w ziemi wieluńskiej”. Veritati et Caritati 11: 397–453.
Google Scholar