The religious meaning system as a conceptual construct of interdenominational approach: A psychological analysis
Dariusz Krok
Instytut Psychologii Uniwersytetu OpolskiegoAbstrakt
Koncepcja religijności jako systemu znaczeń stanowi interesującą próbę badania fenomenu religii z punktu widzenia psychologii poznawczej, która uwzględnia sposób, w jaki człowiek myśli i pojmuje rzeczywistość. Religijny system znaczeń można określić jako idiosynkratyczny system przekonań dotyczących własnej osoby, innych ludzi i relacji ze światem, którego istotną cechą jest nieodłączny związek ze sferą sacrum. Uważna analiza strukturalna i funkcjonalna religijnego systemu znaczeń prowadzi do wniosku, że oferuje on dużą szansę zastosowania w badaniach międzywyznaniowych, w ramach różnych denominacji chrześcijańskich. Jako uzasadnienie można podać: obecność koncepcji osobowego Boga, inkluzyjny charakter w kontekście dogmatów i zasad wiary, brak specyficznego odniesienia do konkretnych tradycji kulturowych lub historycznych, a także spojrzenie na praktyki religijne w holistycznym, globalnym kontekście. Zasadność użycia religijnego systemu znaczeń w badaniach międzywyznaniowych znajduje swoje potwierdzenie w wynikach badań empirycznych, które zostały wykonane nie tylko w grupach katolików, ale i także wyznań protestanckich. Potwierdza to, że religijność, wyrażana przez pryzmat systemu znaczeń, posiada szerszy zakres zastosowania, nieograniczony do żadnego pojedynczego wyznania chrześcijańskiego.
Słowa kluczowe:
religijny system znaczeń, badania międzywyznaniowe, przekonania religijne, orientacja i sens religijny, wymiary transcendentneBibliografia
Abu-Raiya Hisham, Ayten Ali. 2020. „Religious involvement, interpersonal forgiveness and mental health and well-being among a multinational sample of Muslims”. Journal of Happiness Studies 21 (8): 3051−3067.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10902-019-00213-8
Google Scholar
Andrews Edward D. 2023. Evangelical theology − God: Essential Christian beliefs about God. New York: Christian Publishing House.
Google Scholar
Appel Judith E., Park Crystal L., Wortmann Jennifer H., van Schie Hein T. 2020. „Meaning violations, religious/spiritual struggles, and meaning in life in the face of stressful life events”. The International Journal for the Psychology of Religion 30 (1): 1−17.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2019.1611127
Google Scholar
Brandt Mark J., Reyna Christine. 2010. „The role of prejudice and the need for closure in religious fundamentalism”. Personality and Social Psychology Bulletin 36 (5): 715−725.
DOI: https://doi.org/10.1177/0146167210366306
Google Scholar
Brudek Paweł Jan. 2022. „Religious meaning system and sense of self-dignity in the second half of life: The mediating role of wisdom”. Psychology of Religion and Spirituality, 16 (1): 72–80.
DOI: https://doi.org/10.1037/rel0000484
Google Scholar
Brudek Paweł, Sekowski Marcin. 2020. „Wisdom as the mediator in the relationships between religious meaning system and attitude toward death among older adults”. Death Studies 44 (12): 747−758.
DOI: https://doi.org/10.1080/07481187.2019.1609136
Google Scholar
Crystal L. Park, Silverman Eric J., Sacco Shane J., Kim Dahee, Hall M. Elizabeth Lewis, McMartin Jason, Kapic Kelly, Shannonhouse Laura, David Adam B., Aten Jamie 2024. „When suffering contradicts belief: measuring theodical struggling”. Current Psychology, 43 (6): 4961−4973.
DOI: https://doi.org/10.1007/s12144-023-04642-w
Google Scholar
Hill Peter C., DiFonzo Nicholas, Jones Eric C., Bell Justin S.. 2023. Measurement at the intersection of positive psychology and the psychology of religion/spirituality. W Handbook of positive psychology, religion, and spirituality. Red. Edward B. Davis, Everett L. Worthington Jr., Sarah A. Schnitker. 99−112. Cham: Springer.
DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-10274-5_7
Google Scholar
Hood Ralph W. 2019. The psychology of religion and spirituality. W The Routledge International Handbook of Spirituality in Society and the Professions Routledge. Red. Laszlo Zsolnai, Bernadette Flanagan. 7−14. London: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781315445489-2
Google Scholar
Jackson Joshua Conrad, Caluori Nava, Abrams Samantha, Beckman Elizabeth, Gelfand Michele, Gray Kurt. 2021. „Tight cultures and vengeful gods: How culture shapes religious belief”. Journal of Experimental Psychology: General 150 (10): 2057−2077.
DOI: https://doi.org/10.1037/xge0001033
Google Scholar
King Pamela Ebstyne, Mangan Susan, Riveros Rodrigo. 2023. Religion, spirituality, and youth thriving: Investigating the roles of the developing mind and meaning-making. W Handbook of positive psychology, religion, and spirituality. Red. Edward B. Davis, Everett L. Worthington Jr., Sarah A. Schnitker. 263−278. Cham: Springer.
DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-10274-5_17
Google Scholar
Krok Dariusz, Brudek Paweł, Steuden Stanisława. 2019. „When meaning matters: Coping mediates the relationship of religiosity and illness appraisal with well-being in older cancer patients”. The International Journal for the Psychology of Religion 29 (1): 46−60.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2018.1556061
Google Scholar
Krok Dariusz, Zarzycka Beata, Telka Ewa. 2021. „The interplay of religious and nonreligious meaning-making on psychological well-being in gastrointestinal cancer patients”. The International Journal for the Psychology of Religion 31 (4): 276−287.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2020.1834746
Google Scholar
Krok Dariusz, Zarzycka Beata, Telka Ewa. 2021. „The religious meaning system and resilience in spouse caregivers of cancer patients: A moderated mediation model of hope and affect”. Journal of Religion and Health 60 (4): 2960−2976.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10943-021-01278-7
Google Scholar
Krok Dariusz, Zarzycka Beata. 2021. „Interpersonal forgiveness and meaning in life in older adults: The mediating and moderating roles of the religious meaning system”. Religions 12 (1): 1−14.
DOI: https://doi.org/10.3390/rel12010037
Google Scholar
Krok Dariusz. 2009. Religijność a jakość życia w perspektywie mediatorów psychospołecznych. Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego UO.
Google Scholar
Krok Dariusz. 2013. Skala Religijnego Systemu Znaczeń (RSZ). W Psychologiczny pomiar religijności. Red. Marek Jarosz. 153‒168. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Google Scholar
Krok, Dariusz. 2014. „The religious meaning system and subjective well-being: The mediational perspective of meaning in life”. Archive for the Psychology of Religion 36 (2): 253−273.
DOI: https://doi.org/10.1163/15736121-12341288
Google Scholar
Krok, Dariusz. 2016. „Sense of coherence mediates the relationship between the religious meaning system and coping styles in Polish older adults”. Aging and Mental Health 20 (10): 1002−1009.
DOI: https://doi.org/10.1080/13607863.2015.1056772
Google Scholar
Lim Chaeyoon, Putnam Robert D. 2010. „Religion, social networks, and life satisfaction." American Sociological Review”. 75 (6): 914−933.
DOI: https://doi.org/10.1177/0003122410386686
Google Scholar
McKaughan Daniel J., Howard-Snyder Daniel. 2023. „Theorizing about Christian faith in God with John Bishop”. Religious Studies 59 (3): 410−433.
DOI: https://doi.org/10.1017/S003441252300046X
Google Scholar
Moon Jordan W., Cohen Adam B., Laurin Kristin, MacKinnon David P. 2023. „Is religion special?.” Perspectives on Psychological Science 18 (2): 340−357.
DOI: https://doi.org/10.1177/17456916221100485
Google Scholar
Oman Doug. 2013. Defining religion and spirituality. W Handbook of the psychology of religion and spirituality. Red. Ralph F. Paloutzian, Crystal L. Park. 23−47. New York: Guilford Press.
Google Scholar
Paloutzian Raymond F., Park Crystal L. (2021). „The psychology of religion and spirituality: How big the tent?.” Psychology of Religion and Spirituality 13 (1): 3−13.
DOI: https://doi.org/10.1037/rel0000218
Google Scholar
Pargament Kenneth I. 1997. The psychology of religion and coping. New York: Guilford Press.
Google Scholar
Park Crystal L. 2013. Religion and meaning. W Handbook of the psychology of religion and spirituality. Red. Ralph F. Paloutzian, Crystal L. Park. 357−379. New York: Guilford Press.
Google Scholar
Park Crystal L. 2020. Religiousness and meaning making following stressful life events. W The science of religion, spirituality, and existentialism. Red. Kenneth E. Vail, Clay Routledge. 273−285. New York: Academic Press.
DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-817204-9.00020-2
Google Scholar
Park Crystal L., Halifax Roshi Joan. 2021. Religion and spirituality in adjusting to bereavement: Grief as burden, grief as gift. W Grief and Bereavement in contemporary society. Red. Robert A. Neimeyer, Darcy L. Harris, Howard R. Winokuer, Gordon Thornton. New York: Routledge. 355−363.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781003199762-33
Google Scholar
Rasmusson Arne. 2021. „Radical Orthodoxy on Catholicism, Protestantism and Liberalism/Liberality: On the use of historical narratives and quantitative methods in political theology”. Modern Theology 37 (1): 44−61.
DOI: https://doi.org/10.1111/moth.12596
Google Scholar
Riek Blake M., Mania Eric W. 2012. „The antecedents and consequences of interpersonal forgiveness: A meta‐analytic review”. Personal Relationships 19 (2): 304−325.
DOI: https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2011.01363.x
Google Scholar
Shapiro Ephraim. 2022. „A protective canopy: religious and social capital as elements of a theory of religion and health”. Journal of Religion and Health 61 (6): 4466−4480.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10943-021-01207-8
Google Scholar
Silberman Israela. 2005. „Religion as a meaning system: Implications for the new millennium”. Journal of Social Issues 61 (4): 641−663.
DOI: https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00425.x
Google Scholar
Tan Min Min, Su Tin Tin, Ting Sing-Kiat Rachel, Allotey Pascale, Reidpath Daniel. 2021. „Religion and mental health among older adults: ethnic differences in Malaysia." Aging and Mental Health 25 (11): 2116−2123.
DOI: https://doi.org/10.1080/13607863.2020.1799939
Google Scholar
Van Cappellen Patty, Toth-Gauthier Maria, Saroglou Vassilis, Fredrickson Barbara L. 2016. „Religion and well-being: The mediating role of positive emotions”. Journal of Happiness Studies 17: 485−505.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10902-014-9605-5
Google Scholar
Yandell Keith E. 2016. Philosophy of religion: A contemporary introduction. London: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781315676234
Google Scholar
Yilmaz Onurcan, Karadöller Dilay Z., Sofuoglu Gamze. 2016. „Analytic thinking, religion, and prejudice: An experimental test of the dual-process model of mind”. The International Journal for the Psychology of Religion 26 (4): 360−369.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2016.1151117
Google Scholar
Autorzy
Dariusz KrokStatystyki
Downloads
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Studia Oecumenica

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2022 Studia Oecumenica
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0
Licencja oraz prawa autorskie autorzy przekazują wydawcy, którym jest Redakcji Wydawnictw WT UO.
Inne teksty tego samego autora
- Dariusz Krok, Przemysław Król, Otwartość na dialog międzyreligijny ‒ psychologiczne uwarunkowania i procesy , Studia Oecumenica: Tom 19 (2019)
- Dariusz Krok, Marcin Cholewa, Does a Denomination Matter? Differences in Religiosity and Value Systems between Catholics and Anglicans , Studia Oecumenica: Tom 21 (2021)
- Dariusz Krok, Exploring basic hope as a mediator between attitudes towards religion and psychological well-being among Anglicans , Studia Oecumenica: Tom 22 (2022)
- Dariusz Krok, Ivana Olecká, Psychosocial determinants of religious/denominational conversion: a person–environment fit perspective , Studia Oecumenica: Tom 23 (2023)