The religious meaning system as a conceptual construct of interdenominational approach: A psychological analysis

Dariusz Krok

Instytut Psychologii Uniwersytetu Opolskiego

Abstrakt

Koncepcja religijności jako systemu znaczeń stanowi interesującą próbę badania fenomenu religii z punktu widzenia psychologii poznawczej, która uwzględnia sposób, w jaki człowiek myśli i pojmuje rzeczywistość. Religijny system znaczeń można określić jako idiosynkratyczny system przekonań dotyczących własnej osoby, innych ludzi i relacji ze światem, którego istotną cechą jest nieodłączny związek ze sferą sacrum. Uważna analiza strukturalna i funkcjonalna religijnego systemu znaczeń prowadzi do wniosku, że oferuje on dużą szansę zastosowania w badaniach międzywyznaniowych, w ramach różnych denominacji chrześcijańskich. Jako uzasadnienie można podać: obecność koncepcji osobowego Boga, inkluzyjny charakter w kontekście dogmatów i zasad wiary, brak specyficznego odniesienia do konkretnych tradycji kulturowych lub historycznych, a także spojrzenie na praktyki religijne w holistycznym, globalnym kontekście. Zasadność użycia religijnego systemu znaczeń w badaniach międzywyznaniowych znajduje swoje potwierdzenie w wynikach badań empirycznych, które zostały wykonane nie tylko w grupach katolików, ale i także wyznań protestanckich. Potwierdza to, że religijność, wyrażana przez pryzmat systemu znaczeń, posiada szerszy zakres zastosowania, nieograniczony do żadnego pojedynczego wyznania chrześcijańskiego.

 

Słowa kluczowe:

religijny system znaczeń, badania międzywyznaniowe, przekonania religijne, orientacja i sens religijny, wymiary transcendentne

Abu-Raiya Hisham, Ayten Ali. 2020. „Religious involvement, interpersonal forgiveness and mental health and well-being among a multinational sample of Muslims”. Journal of Happiness Studies 21 (8): 3051−3067.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10902-019-00213-8   Google Scholar

Andrews Edward D. 2023. Evangelical theology − God: Essential Christian beliefs about God. New York: Christian Publishing House.
  Google Scholar

Appel Judith E., Park Crystal L., Wortmann Jennifer H., van Schie Hein T. 2020. „Meaning violations, religious/spiritual struggles, and meaning in life in the face of stressful life events”. The International Journal for the Psychology of Religion 30 (1): 1−17.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2019.1611127   Google Scholar

Brandt Mark J., Reyna Christine. 2010. „The role of prejudice and the need for closure in religious fundamentalism”. Personality and Social Psychology Bulletin 36 (5): 715−725.
DOI: https://doi.org/10.1177/0146167210366306   Google Scholar

Brudek Paweł Jan. 2022. „Religious meaning system and sense of self-dignity in the second half of life: The mediating role of wisdom”. Psychology of Religion and Spirituality, 16 (1): 72–80.
DOI: https://doi.org/10.1037/rel0000484   Google Scholar

Brudek Paweł, Sekowski Marcin. 2020. „Wisdom as the mediator in the relationships between religious meaning system and attitude toward death among older adults”. Death Studies 44 (12): 747−758.
DOI: https://doi.org/10.1080/07481187.2019.1609136   Google Scholar

Crystal L. Park, Silverman Eric J., Sacco Shane J., Kim Dahee, Hall M. Elizabeth Lewis, McMartin Jason, Kapic Kelly, Shannonhouse Laura, David Adam B., Aten Jamie 2024. „When suffering contradicts belief: measuring theodical struggling”. Current Psychology, 43 (6): 4961−4973.
DOI: https://doi.org/10.1007/s12144-023-04642-w   Google Scholar

Hill Peter C., DiFonzo Nicholas, Jones Eric C., Bell Justin S.. 2023. Measurement at the intersection of positive psychology and the psychology of religion/spirituality. W Handbook of positive psychology, religion, and spirituality. Red. Edward B. Davis, Everett L. Worthington Jr., Sarah A. Schnitker. 99−112. Cham: Springer.
DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-10274-5_7   Google Scholar

Hood Ralph W. 2019. The psychology of religion and spirituality. W The Routledge International Handbook of Spirituality in Society and the Professions Routledge. Red. Laszlo Zsolnai, Bernadette Flanagan. 7−14. London: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781315445489-2   Google Scholar

Jackson Joshua Conrad, Caluori Nava, Abrams Samantha, Beckman Elizabeth, Gelfand Michele, Gray Kurt. 2021. „Tight cultures and vengeful gods: How culture shapes religious belief”. Journal of Experimental Psychology: General 150 (10): 2057−2077.
DOI: https://doi.org/10.1037/xge0001033   Google Scholar

King Pamela Ebstyne, Mangan Susan, Riveros Rodrigo. 2023. Religion, spirituality, and youth thriving: Investigating the roles of the developing mind and meaning-making. W Handbook of positive psychology, religion, and spirituality. Red. Edward B. Davis, Everett L. Worthington Jr., Sarah A. Schnitker. 263−278. Cham: Springer.
DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-10274-5_17   Google Scholar

Krok Dariusz, Brudek Paweł, Steuden Stanisława. 2019. „When meaning matters: Coping mediates the relationship of religiosity and illness appraisal with well-being in older cancer patients”. The International Journal for the Psychology of Religion 29 (1): 46−60.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2018.1556061   Google Scholar

Krok Dariusz, Zarzycka Beata, Telka Ewa. 2021. „The interplay of religious and nonreligious meaning-making on psychological well-being in gastrointestinal cancer patients”. The International Journal for the Psychology of Religion 31 (4): 276−287.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2020.1834746   Google Scholar

Krok Dariusz, Zarzycka Beata, Telka Ewa. 2021. „The religious meaning system and resilience in spouse caregivers of cancer patients: A moderated mediation model of hope and affect”. Journal of Religion and Health 60 (4): 2960−2976.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10943-021-01278-7   Google Scholar

Krok Dariusz, Zarzycka Beata. 2021. „Interpersonal forgiveness and meaning in life in older adults: The mediating and moderating roles of the religious meaning system”. Religions 12 (1): 1−14.
DOI: https://doi.org/10.3390/rel12010037   Google Scholar

Krok Dariusz. 2009. Religijność a jakość życia w perspektywie mediatorów psychospołecznych. Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego UO.
  Google Scholar

Krok Dariusz. 2013. Skala Religijnego Systemu Znaczeń (RSZ). W Psychologiczny pomiar religijności. Red. Marek Jarosz. 153‒168. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
  Google Scholar

Krok, Dariusz. 2014. „The religious meaning system and subjective well-being: The mediational perspective of meaning in life”. Archive for the Psychology of Religion 36 (2): 253−273.
DOI: https://doi.org/10.1163/15736121-12341288   Google Scholar

Krok, Dariusz. 2016. „Sense of coherence mediates the relationship between the religious meaning system and coping styles in Polish older adults”. Aging and Mental Health 20 (10): 1002−1009.
DOI: https://doi.org/10.1080/13607863.2015.1056772   Google Scholar

Lim Chaeyoon, Putnam Robert D. 2010. „Religion, social networks, and life satisfaction." American Sociological Review”. 75 (6): 914−933.
DOI: https://doi.org/10.1177/0003122410386686   Google Scholar

McKaughan Daniel J., Howard-Snyder Daniel. 2023. „Theorizing about Christian faith in God with John Bishop”. Religious Studies 59 (3): 410−433.
DOI: https://doi.org/10.1017/S003441252300046X   Google Scholar

Moon Jordan W., Cohen Adam B., Laurin Kristin, MacKinnon David P. 2023. „Is religion special?.” Perspectives on Psychological Science 18 (2): 340−357.
DOI: https://doi.org/10.1177/17456916221100485   Google Scholar

Oman Doug. 2013. Defining religion and spirituality. W Handbook of the psychology of religion and spirituality. Red. Ralph F. Paloutzian, Crystal L. Park. 23−47. New York: Guilford Press.
  Google Scholar

Paloutzian Raymond F., Park Crystal L. (2021). „The psychology of religion and spirituality: How big the tent?.” Psychology of Religion and Spirituality 13 (1): 3−13.
DOI: https://doi.org/10.1037/rel0000218   Google Scholar

Pargament Kenneth I. 1997. The psychology of religion and coping. New York: Guilford Press.
  Google Scholar

Park Crystal L. 2013. Religion and meaning. W Handbook of the psychology of religion and spirituality. Red. Ralph F. Paloutzian, Crystal L. Park. 357−379. New York: Guilford Press.
  Google Scholar

Park Crystal L. 2020. Religiousness and meaning making following stressful life events. W The science of religion, spirituality, and existentialism. Red. Kenneth E. Vail, Clay Routledge. 273−285. New York: Academic Press.
DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-817204-9.00020-2   Google Scholar

Park Crystal L., Halifax Roshi Joan. 2021. Religion and spirituality in adjusting to bereavement: Grief as burden, grief as gift. W Grief and Bereavement in contemporary society. Red. Robert A. Neimeyer, Darcy L. Harris, Howard R. Winokuer, Gordon Thornton. New York: Routledge. 355−363.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781003199762-33   Google Scholar

Rasmusson Arne. 2021. „Radical Orthodoxy on Catholicism, Protestantism and Liberalism/Liberality: On the use of historical narratives and quantitative methods in political theology”. Modern Theology 37 (1): 44−61.
DOI: https://doi.org/10.1111/moth.12596   Google Scholar

Riek Blake M., Mania Eric W. 2012. „The antecedents and consequences of interpersonal forgiveness: A meta‐analytic review”. Personal Relationships 19 (2): 304−325.
DOI: https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2011.01363.x   Google Scholar

Shapiro Ephraim. 2022. „A protective canopy: religious and social capital as elements of a theory of religion and health”. Journal of Religion and Health 61 (6): 4466−4480.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10943-021-01207-8   Google Scholar

Silberman Israela. 2005. „Religion as a meaning system: Implications for the new millennium”. Journal of Social Issues 61 (4): 641−663.
DOI: https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00425.x   Google Scholar

Tan Min Min, Su Tin Tin, Ting Sing-Kiat Rachel, Allotey Pascale, Reidpath Daniel. 2021. „Religion and mental health among older adults: ethnic differences in Malaysia." Aging and Mental Health 25 (11): 2116−2123.
DOI: https://doi.org/10.1080/13607863.2020.1799939   Google Scholar

Van Cappellen Patty, Toth-Gauthier Maria, Saroglou Vassilis, Fredrickson Barbara L. 2016. „Religion and well-being: The mediating role of positive emotions”. Journal of Happiness Studies 17: 485−505.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10902-014-9605-5   Google Scholar

Yandell Keith E. 2016. Philosophy of religion: A contemporary introduction. London: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781315676234   Google Scholar

Yilmaz Onurcan, Karadöller Dilay Z., Sofuoglu Gamze. 2016. „Analytic thinking, religion, and prejudice: An experimental test of the dual-process model of mind”. The International Journal for the Psychology of Religion 26 (4): 360−369.
DOI: https://doi.org/10.1080/10508619.2016.1151117   Google Scholar


Opublikowane
2024-12-28


Krok, D. (2024). The religious meaning system as a conceptual construct of interdenominational approach: A psychological analysis. Studia Oecumenica, 24, 213–230. https://doi.org/10.25167/so.5504

Autorzy

Dariusz Krok 

Statystyki

Downloads



Licencja

Prawa autorskie (c) 2024 Studia Oecumenica

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Prawa autorskie (c) 2022 Studia Oecumenica

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0

Licencja oraz prawa autorskie autorzy przekazują wydawcy, którym jest Redakcji Wydawnictw WT UO.