Styl łacińskich traktatów Firmicusa Maternusa i Filastra z Brescii (IV w. n.e.)


Abstrakt

The article concerns the formation of a religious style in Christian Latin texts dating from the 4th century of our era. First of all, the style of religious treatises of two authors Firmicus Maternus and Filaster of Brescia, living in the second half of the 4th century, is discussed. The combinations in the same text of a pluralistic philosophical discourse with the unconditional promotion of Christian and Catholic doctrine are of particular interest. For instance, to tighten or soften the message, Firmicus Maternus used Latin pronouns hic, haec, hoc and iste, ista, istud. Saint Filaster of Brescia, on the other hand, began each description of heresy in the style characteristic of descriptions of the lives and views of famous philosophers as if they were suggestions to choose, emphasizing simultaneously that Catholic doctrine was the only true one.


Słowa kluczowe

Firmicus Maternus; Filaster of Brescia; philosophilac discourse; style

Banterle G., 1991, Introduzione. – Filastrii episcopi Brixiensis diversarum hereseon liber, ed. F. Heylen, G. Banterle, Scriptores circa Ambrosium 2, Milano–Roma, s. 9–18.

Bańkowska E., 2003, Z problematyki stylu. – Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, red. E. Bańkowska, A. Mikołajczuk, Warszawa, s. 50–78.

Bober A., 1965, Antologia patrystyczna, Kraków.

Bram J. R., 1975, Ancient astrology, theory and practise. The Mathesis of Firmicus Maternus, Park Ridge.

Budzanowska-Weglenda D., 2015, Tykoniusz i jego reguły egzegezy biblijnej. Monografia literacka, Warszawa.

Cytowska M., Szelest H., 1994, Literatura rzymska. Okres cesarstwa. Autorzy chrześcijańscy, Warszawa.

Diogenes Laertios. Żywoty i poglądy słynnych filozofów, 1982, przeł. K. Leśniak i in., Warszawa.

Doroszewski F., 2016, Orgie słów. Terminologia misteriów w „Parafrazie Ewangelii wg św. Jana” Nonnosa z Panopolis, Toruń.

Gaj B., 2015, Firmicus Maternus, Jak nieświadomi błądzą w wierze, Warszawa.

Gaj B., 2018, Nietolerancja, error czy hallucinatio – nowe odczytanie dyskursu religijnego z IV w., „Roczniki Humanistyczne”, t. 66, s. 65–78.

Gajda S., 1995, Przewodnik po stylistyce polskiej, Opole.

Groehl F., 1918, De syntaxi Firmiciana, Breslau.

Heuten G., 1938, Julius Firmicus Maternus. De errore profanarum religionum, traduction nouvelle avec texte et commentaire, Brussels.

Korolko M., 1990, Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa.

Mitosek Z., 2005, Teorie badań literackich, Warszawa.

Perelman Ch., 2002, Imperium retoryki. Retoryka i argumentacja, tłum. M. Chomicz, Warszawa.

Rahn H., 1969, Morphologie der antiken Literatur. Eine Einführung, Darmstadt.

Ricken F., 2007, Filozofia religii, przeł. P. Domański, Kęty.

Samolewicz Z., 2000, Składnia łacińska, Bydgoszcz.

Sapota T., 2001, Magia i religia w twórczości Lucjusza Apulejusza z Madaury. Studium wpływów orientalnych w kulturze rzymskiej w drugim wieku naszej ery, Kraków.

Skubalanka T., 1984, Historyczna stylistyka języka polskiego. Przekroje, Wrocław.

Słownik grecko-polski, 1929, oprac. Z. Węclewski, Lwów.

St. Philastrius, 1911. – The Catholic Encyclopedia, vol. 11, ed. F. J. Bacchus, New York.

Szram M., 2016, Geneza herezji wczesnochrześcijańskich w ujęciu Filastriusza z Brescii, „Vox Patrum”, t. 65, s. 631–651.

Szram M., 2017, Rygoryzm i laksyzm moralny we wczesnochrześcijańskich ruchach heretyckich na podstawie „Diversarum hereseon Liber” Filastriusza z Brescii, „Roczniki Teologiczne”, 64, z. 4, s. 35–51.

Turcan R., 1982, Introduction. – Firmicus Maternus, De errore profanarum religionum. L’erreur des religions païennes, Paris, s. 10–75.

Wolanin H., 2012, Gramatyka opisowa klasycznej łaciny w ujęciu strukturalnym, Kraków.

Pobierz

Opublikowane : 2020-12-20


Gaj, B. (2020). Styl łacińskich traktatów Firmicusa Maternusa i Filastra z Brescii (IV w. n.e.). Stylistyka, 29, 411-423. https://doi.org/10.25167/Stylistyka29.2020.24

Beata Gaj 
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego  Polska
https://orcid.org/0000-0001-9165-2124


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

1. Prawa autorskie majątkowe do opublikowanych utworów ma Uniwersytet Opolski (do utworu zbiorowego) oraz Autorzy (do poszczególnych części utworu zbiorowego mających samodzielne znaczenie).

2. W czasopiśmie naukowym „Stylistyka” publikowane mogą być jedynie utwory wcześniej nie rozpowszechnione.

3. Uniwersytet Opolski nie ogranicza możliwości dalszego rozpowszechnienia przez Autora jego utworu pod warunkiem wskazania czasopisma naukowego „Stylistyka” jako pierwotnego miejsca publikacji oraz zgody Wydawnictwa UO.

4. Zgoda na publikację utworu w czasopiśmie naukowym „Stylistyka” jest równoznaczna z udzieleniem przez Autora Uniwersytetowi Opolskiemu licencji niewyłącznej, obejmującej prawo do korzystania z utworu bez ograniczeń terytorialnych oraz czasowych na następujących polach eksploatacji:

a) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką dowolnej ilości egzemplarzy utworu w całości lub w części, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową, wprowadzenie utworu do pamięci komputera i sieci informatycznych,

b) w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału lub egzemplarzy,

c) w zakresie rozpowszechnienia utworu w sposób inny niż określonych w pkt 2 – udostępnienie utworu lub jego streszczenia w Internecie przez umożliwienie odbiorcom dostępu do utworu on-line lub umożliwienie ściągnięcia utworu do własnego urządzenia pozwalającego na zapoznawanie się z utworem, zamieszczenie utworu w bazach elektronicznych zajmujących się rozpowszechnianiem utworów naukowych, w tym w szczególności w bazie  CEEOL (Central and Eastern Online Libray) oraz streszczenia w języku angielskim w bazie CEJSH (The Central Europaen Journal of Social Scienes and Humanites).

d) w zakresie tworzenia i rozpowszechniania dzieł zależnych zrealizowanych przy wykorzystaniu utworu – korzystanie z nich na polach eksploatacji określonych w pkt 1–3.

5. Z tytułu udzielenia licencji do utworu Autorowi nie należy się wynagrodzenie.

6. Autor wyraża zgodę na udzielenie przez Uniwersytet dalszego zezwolenia na korzystanie z utworu (sublicencja) na polach eksploatacji wymienionych w par. 2 ust. 4.

7. Autor wyraża zgodę na upublicznienie, w związku z rozpowszechnieniem utworu, swoich danych osobowych, to jest imienia i nazwiska, afiliacji oraz adresu e-mail.