Ewangelickie oraz katolickie nauczanie o antykoncepcji jako sporny obszar dialogu ekumenicznego


Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest spojrzenie na problematykę antykoncepcji w kontekście ekumenicznym. Szczególną okazją ku takiej refleksji jest przypadająca w 2018 r. pięćdziesiąta rocznica opublikowania przez papieża Pawła VI encykliki Humanae vitae o zasadach moralnych w dziedzinie przekazywania życia ludzkiego. Wiadomo, iż Kościół katolicki w swych oficjalnych wypowiedziach zupełnie inaczej ocenia stosowanie środków antykoncepcyjnych niż Kościoły ewangelickie. Te ostatnie bowiem, podobnie jak inne Wspólnoty protestanckie, już w latach trzydziestych XX w. zaakceptowały antykoncepcję jako formę odpowiedzialnego podejścia małżonków do rodzicielstwa. W Kościele katolickim metody antykoncepcyjne traktowane są natomiast jako niegodziwe, sprzeciwiające się moralności aktu małżeńskiego. Temat antykoncepcji stanowi więc ciągle sporny obszar dialogu ekumenicznego. Niemniej jednak wypowiedzi niektórych teologów lub biskupów katolickich, powołujących się na nauczanie papieża Franciszka, być może zmienią coś w tej kwestii.


Słowa kluczowe

ewangelicka etyka teologiczna, katolicka teologia moralna, antykoncepcja, dialog ekumeniczny

BARTH K., Die kirchliche Dogmatik. Die Lehre von der Schöpfung, t. 3/4, Zürich: EVZ-Verlag 19693.

BARTOSZEK A., Moralne aspekty stosowania środków antykoncepcyjnych (z uwzględnieniem sytuacji szczególnych), w: W. SURMIAK (red.), Rodzina miłością wielka (?), Katowice: Księgarnia św. Jacka 2014, s. 226-245.

BERTOCCHI L., “Contraccezione? In certi casi un dovere”. Svolta in Vaticano, http://lanuovabq.it/it/contraccezione-in-certi-casi-un-dovere-svolta-in-vaticano (20.02.2018).

CHYRA T., Programy komputerowe wspomagające NPR (wersje internetowe i desktopowe), w: W. WIECZOREK I IN. (red.), Naturalne planowanie rodziny w ujęciu wybranych dyscyplin naukowych, Lublin: Gaudium 2008, s. 445-458.

CZACHOROWSKI M., Skrypt z wybranych zagadnień bioetyki i etyki seksualnej, Lublin: Wydawnictwo KUL 2013.

DAWIEC K., Antykoncepcja – wolność czy zniewolenie?, w: P. MORCINIEC (red.), Miłość – Płciowość – Płodność. Aktualne problemy etyki seksualnej, Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 2007, s. 219-227.

DEUTSCHE BISCHOFSKONFERENZ, Wort der deutschen Bischöfe zur seelsorglichen Lage nach dem Erscheinen der Enzyklika „Humanae vitae“, Königstein 1968, https://www.dbk.de/fileadmin/redaktion/veroeffentlichungen/Sonstige/k_nigsteiner_erkl_rung.pdf (20.02.2018).

FRANCISZEK, Adhortacja apostolska „Amoris laetitia” o miłości w rodzinie, Watykan: Libreria Editrice Vaticana 2016.

GASIDŁO W., Z zagadnień etyki małżeńskiej i rodzinnej, Kraków: Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy 1990.

HEIMBACH-STEINS M., Das moralische Gebäude der Kirche – „ein Kartenhaus“? Tendenzen der Idealisierung, Ontologisierung und restriktiven Normierung in den lehramtlichen Weisungen zu Ehe und Familie, w: K. HILPERT, B. LAUX (red.), Leitbild am Ende? Der Streit um Ehe und Familie, Freiburg – Basel – Wien: Verlag Herder, 2014, s. 131-145.

HINTZ M., Chrześcijańskie sumienie. Rozważania o etyce ewangelickiej, Katowice: Wydawnictwo „Głos Życia” 2006.

HINTZ M., Etyka ewangelicka i jej wymiar eklezjalny. Studium historyczno-systematyczne,, Warszawa: Chrześcijańska Akademia Teologiczna 2007.

HINTZ M., Problematyka etyczna, w: B. GIEMZA, M. HINTZ (red.), Luterański katechizm dla dorosłych, Dzięgielów: Wydawnictwo Warto 2017, s. 111-142.

HONECKER M., Grundriß der Sozialethik, Berlin – New York: Walter de Gruyter 1995.

HUBER W., Ethik. Die Grundfragen unseres Lebens von der Geburt bis zum Tod, München: C.H.Beck 2016.

JAN PAWEŁ II, Adhortacja apostolska „Familiaris consortio” o zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym, Watykan: Libreria Editrice Vaticana 1981.

JAN PAWEŁ II, Encyklika „Veritatis splendor” o niektórych podstawowych problemach nauczania moralnego Kościoła, Watykan: Libreria Editrice Vaticana 1993.

JAN PAWEŁ II, Encyklika „Ut unum sint” o działalności ekumenicznej, Watykan: Libreria Editrice Vaticana 1995.

JAN PAWEŁ II, Mężczyzną i niewiastą stworzył ich. Odkupienie ciała a sakramentalność małżeństwa, Lublin: Wydawnictwo KUL 2008.

JARCZEWSKA D.Ł., Wprowadzenie, w: TAŻ (red.), Szkodliwość doustnej antykoncepcji hormonalnej, Warszawa: MediPage 2015, s. V–XIII.

JARCZEWSKA D.Ł., BARCZENTEWICZ M., Czy doustne hormonalne środki antykoncepcyjne działają po zapłodnieniu?, w: D.Ł. JARCZEWSKA (red.), Szkodliwość doustnej antykoncepcji hormonalnej, Warszawa: MediPage 2015, s. 3-36.

Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań: Pallottinum 20092.

KIENIEWICZ P., Bioetyczny labirynt. Czyli o różnych trudnych sprawach w medycynie i życiu, możliwie prostym językiem…, Licheń: Stary Zakład Gospodarczy „Dom Pielgrzyma” 2015.

KIRCHENLEITUNG DER VEREINIGTEN EVANGELISCH-LUTHERISCHEN KIRCHE DEUTSCHLANDS, Evangelischer Erwachsenenkatechismus. Suchen – glauben – leben, Gütersloh: Gütersloher Verlagshaus 20108.

KOKOSZKA A., Moralność życia małżeńskiego. Sakramentologia moralna, cz. III, Tarnów: Biblos 2005.

KOMMISSION DER EVANGELISCHEN KIRCHE IN DEUTSCHLAND, Denkschrift zu Fragen der Sexualethik, Hannover 1971, w: KIRCHENAMT DER EVANGELISCHEN KIRCHE IN DEUTSCHLAND (red.), Die Denkschriften der Evangelischen Kirche in Deutschland. Ehe, Familie, Frauen und Männer, t. III/1, Gütersloher Verlagshaus, Gütersloh 19933, s. 139-173.

MARCOL A., Etyka życia seksualnego, Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 1998.

MEISSNER K., Nieznane „Wprowadzenie do Encykliki Humanae vitae”, w: W. WIECZOREK I IN. (red.), Naturalne planowanie rodziny w ujęciu wybranych dyscyplin naukowych, Lublin: Gaudium 2008, s. 17-30.

NOWOSAD S., Antykoncepcja w ocenie protestanckiej, w: TENŻE, Moralne konsekwencje wiary. Szkice ekumeniczne i protestanckie, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2016, s. 183-188.

PAWEŁ VI, Encyklika „Humanae vitae” o zasadach moralnych w dziedzinie przekazywania życia ludzkiego, Watykan: Libreria Editrice Vaticana 1968.

PIUS XI, Encyklika „Casti connubii” o małżeństwie chrześcijańskim, Watykan 1930, https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/pius_xi/encykliki/casti_connubi_31121930.html (20.02.2018).

PODZIELNY J., Wizja małżeństwa w świetle ewangelickiej etyki teologicznej, Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 2011.

Praktykujący katolicy coraz mniej akceptują antykoncepcję, http://gosc.pl/doc/1787207.Praktykujacy-katolicy-coraz-mniej-akceptuja-antykoncepcje (20.02.2018).

RENDTORFF T., Ethik. Grundelemente, Methodologie und Konkretionen einer ethischen Theologie, t. II, Stuttgart – Berlin – Köln: Kohlhammer 19912.

SEITERICH T., Familie und Sex: Ein Bischof kritisiert die römische Lehre, https://www.publik-forum.de/Religion-Kirchen/familie-und-sex-ein-bischof-kritisiert-die-roemische-lehre (20.02.2018).

SCHULZ C., Encyklika „Humanae vitae“ w świetle „Veritatis splendor“. Odpowiedzialne rodzicielstwo jako model stosowania zasad katolickiej nauki moralnej, tłum. A. Marcol, Opole: Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża 2010.

SOBÓR WATYKAŃSKI II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes”, Watykan 1965, w: TENŻE, Konstytucje – Dekrety – Deklaracje. Tekst łacińsko-polski. Nowe tłumaczenie, Poznań: Pallottinum 2008, s. 807-981.

Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie wykorzystania Naturalnych Metod Planowania Rodziny do celów antykoncepcyjnych, „Ginekologia Polska” 81 (2010) nr 12, s. 947-949.

SURALL F., Ethik der Lebensformen, w: W. HUBER, T. MEIREIS, H.R. REUTER (red.), Handbuch der Evangelischen Ethik, München: C.H.Beck 2015, s. 451-516.

SYNOD KOŚCIOŁA EWANGELICKO-AUGSBURSKIEGO W POLSCE, Oświadczenie Kościoła w sprawie ochrony życia, Warszawa 1991, https://bik.luteranie.pl/pl/oswiadczenia_synodu_kosciola/oswiadczenie_ochrona_zycia.html (20.02.2018).

The Lambeth Conference. Resolutions Archive from 1930, http://www.anglicancommunion.org/media/127734/1930.pdf (20.02.2018).

WALCZAK K., MISZTAL-DWOJAK A., Umiarkowane działania niepożądane pigułki antykoncepcyjnej, w: D.Ł. JARCZEWSKA (red.), Szkodliwość doustnej antykoncepcji hormonalnej, Warszawa: MediPage 2015, s. 97-140

WANNENWETSCH B., Geburtenregelung, w: M. HONECKER, H. DAHLHAUS I IN. (red.), Evangelisches Soziallexikon. Neuausgabe, Stuttgart – Berlin – Köln: Kohlhammer 2001, kol. 529-530.

Pobierz

Opublikowane : 2019-02-12


Podzielny, J. (2019). Ewangelickie oraz katolickie nauczanie o antykoncepcji jako sporny obszar dialogu ekumenicznego. Studia Oecumenica, 18, 317-332. https://doi.org/10.25167/SOe/18/2018/317-332

Janusz Podzielny 
Uniwersytet Opolski, Wydział Teologiczny  Polska
https://orcid.org/0000-0001-5907-4256


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Redakcja „Studia Oecumenica” przyjmuje do oceny i publikacji artykuły naukowe oraz recenzje i sprawozdania z konferencji związane z problematyką ekumeniczną, międzyreligijną i z zakresu badań nad procesami integracyjnymi. Opracowanie nie może naruszać praw autorskich osób trzecich (w rozumieniu Ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych; tekst pierwotny: Dz.U. 1994 r. nr 24 poz. 83, tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. nr 90 poz. 631). Teksty nadesłane do redakcji nie mogą być wcześniej publikowane ani zgłoszone do publikacji w innych pismach lub wydawnictwach. Zgłaszając tekst, autor wyraża zgodę na: wszelkie zmiany stylistyczne, wynikające z normy językowej oraz normy „Zasady składania tekstu w języku polskim” i dokonywania niezbędnych zmian w układzie treści (w celu zwiększenia czytelności tekstu), a także na wykorzystania go do druku oraz w publikacjach elektronicznych. Autor także przenosi prawa autorskie na Redakcję „Studia Oecumenica”. Jednocześnie wyraża także zgodę na opublikowanie informacji o artykule w bazach naukowych, w tym w bazie CEJSH (The Central European Journal of Social Sciences and Humanities) oraz CEEOL (Central and Eastern European Online Library). Materiały zamieszczone w czasopiśmie „Studia Oecumenica” są chronione prawem autorskim. Przedruk tekstu może nastąpić jedynie za zgodą redakcji.