Ekoteologia w służbie religii i nauki


Abstrakt

Celem tekstu jest ocena potencjału ekumenicznego różnych współczesnych ujęć ekoteologii, które próbują uwzględniać osiągnięcia nauk przyrodniczych i społecznych. Zarysowano efekty ekumenicznego zainteresowania Kościołów ekologią, rozumianą jako pewien styl myślenia i działania, uwzględniający dobro środowiska naturalnego. Dla przykładu przedstawiono dwie komplementarne koncepcje pochodzące ze środowiska zachodniego i wschodniego chrześcijaństwa: interdyscyplinarna ekoteologia Thomasa Berry oraz etycznie zorientowana ekoteologia wg Johna Zizioulasa.


Słowa kluczowe

ekotelogia; biologia ewolucyjna; etyka; antropologia społeczna

Belgrad Daniel. 2019. The Culture of Feedback: Ecological Thinking in Seventies America. Chicago: University of Chicago Press.

Berry Thomas, Swimme Brian. 1994. The Universe Story From the Primordial Flaring Forth to the Ecozoic Era. A Celebration of the Unfolding of the Cosmos. New York: HarperCollins.

Berry Thomas, Tucker Evelyn. 2009. The Sacred Universe: Earth, Spirituality, and Religion in the Twenty-First Century. New York: Columbia University Press.

Berry Thomas. 1988. The Dream of the Earth. New York: Broadway Books.

Berry Thomas. 1991. Befriending the Earth. New York: Broadway Books.

Berry Thomas. 1992. The Universe Story from the Primordial Flaring Forth to the Ecozoic Era, A Celebration of the Unfolding of the Cosmos. New York: Broadway Books.

Berry Thomas. 1999. The Great Work: Our Way into the Future. New York: Broadway Books.

Berry Thomas. 2006. Evening Thoughts: Reflecting on Earth as Sacred Community. New York: Broadway Books.

Berry Thomas. 2009. The Christian Future and the Fate of Earth. New York: Broadway Books.

Berry Tomas. 1978. “The New Story. Comments on the Origin, Identification, and Transmission of Values”. Teilhard Studies 1: 77–88.

Boff Leonardo. 1997. Cry of the Earth, Cry of the Poor. Transl. Phillip Berryman. New York: Orbis Books.

Brunner Daniel L., Butler Jennifer L., Swoboda A.J. 2014. Introducing Evangelical Ecotheology: Foundations in Scripture, Theology, History, and Praxis. Ada: Baker Publishing Group.

Chryssavgis John. 2007. “Ecumenical Patriarch Bartholomew: insights into an Orthodox Christian worldview”. The International Journal of Environmental Studies 64 (1): 9–18.

Cobb John B. 2000. God and the World. Oregon: Wipf and Stock.

Collier John. 1995. Patterns and Ceremonials of the Indians of the Southwest. New York: Dover Publications.

Davis Ellen F. 2009. Scripture, Culture and Agriculture: An Agrarian Reading of the Bible. Cambridge: Cambridge University Press.

Deane-Drummond Celia E. 2016. Ecology in Jürgen Moltmann’s Theology. Oregon: Wipf and Stock.

Gottlieb Roger. 2006. A Greener Faith: Religious Environmentalism and Our Planet’s Future. Oxford: Oxford University Press.

Grumett David. 2005. Teilhard de Chardin: Theology, Humanity, and Cosmos. Leuven: Peeters Publishers.

Haught John F. 2019. God After Darwin: A Theology of Evolution. New York: Routledge.

Hopkins Gerard Manley. 2009. The Poems of Gerard Manley Hopkins. Urbana-Champaign, IL: Book Jungle.

Horrell David G. 2001. “From άδελϕοί to οἰ̑κος θεου̑: Social Transformation in Pauline Christianity”. Journal of Biblical Literature 120 (2): 296–299.

Kantyka Przemysław. 2019. Ekologia w teologiczno-społecznej refleksji ekumenicznej. Wybrane ujęcia. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Kasimow Harold, Sherwin Byron L. 2005. Żadna religia nie jest samotną wyspą: Abraham Joshua Heschel i dialog międzyreligijny. Transl. Marta Kapera. Kraków: WAM.

Knight Richard L., Riedel Susanne. 2002. Aldo Leopold and the Ecological Conscience. Oxford: Oxford University Press.

Kramer Kenneth, Gawlick Mechthild. 2003. Martin Buber's I and Thou: Practicing Living Dialogue. New Jersey: Paulist Press.

Nalunnakkal George. 2004. Green Liberation Towards an intregral ecotheology. Delhi: Indian Society for Promoting Christian Knowledge.

Nasr Seyyed Hossein. 1996. Religion and the Order of Nature. Oxford: Oxford University Press.

Ouis Soumaya Pernilla. 1998. “Islamic Ecotheology based on the Qur'ān”. Islamic Studies 37 (2): 151–181.

Pihkala Panu, Marty Martin E. 2017. Early Ecotheology and Joseph Sittler. Münster: LIT Verlag.

Rogers Jack. 1973. Ecological Theology: The Search for an Appropriate Theological Model. Kampen: Kok.

Ruether Rosemary Radford. 2005. Integrating Ecofeminism, Globalization and World Religions. Oxford: Rowman & Littlefield.

Sahtouris Elisabet. 2000. Earthdance: Living Systems in Evolution. Bloomington: iUniverse.

Sahtouris Elisabet. 2018. Gaia's Dance: The Story of Earth & Us. Scotts Valley: CreateSpace Independent Publishing Platform.

Sakharov Nicholas V. 2002. I Love, Therefore I Am: The Theological Legacy of Archimandrite Sophrony. New York: St Vladimir's Seminary Press, 235.

Seidenberg David Mevoror. 2015. Kabbalah and Ecology: God’s Image in the More-Than-Human World. New York: Cambridge University Press.

Sheldrake Rupert, Fox Matthew. 2019. O naturze, duchu i materii. Transl. Ewa K. Suskiewicz. Warszawa: Wydawnictwo Virgo.

Sherburne Donald W. 1981. A Key to Whitehead's Process and Reality. Chicago: University of Chicago Press.

Shiva Vandana. 1998. Staying Alive: Women, Ecology, and Development. New Delhi: Zed Books.

Sittler Joseph. 1959. The Ecology of Faith. Yale: Lyman Beecher Lectures.

Sittler Joseph. 2000. Evocations of Grace: The Writings of Joseph Sittler on Ecology, Theology, and Ethics. Grand Rapids – Cambridge: William B. Eerdmans Publishing.

Theokritoff Elizabeth. 2009. Living in God’s Creation: Orthodox Perspectives on Ecology. New York: St Vladimir’s Seminary Press.

Tinker George E. 2008. American Indian Liberation: A Theology of Sovereignty. New York: Orbis Books.

Tucker Mary Evelyn, John Grim, Willis Jenkins. 2017. Routledge Handbook on Religion and Ecology. New York: Routledge Books.

Tucker Mary Evelyn, John Grim, Andrew Angyal. 2019. Thomas Berry. A Biography. New York: Columbia University Press.

Tucker Mary Evelyn, John Grim. 2016. Living Cosmology: Christian Responses to Journey of the Universe. New York: Orbis Books.

White Lynn. 1967. “The Historical Roots of Our Ecological Crisis”. Science 155 (1967): 1203–1207.

Whitehead Alfred North.1978. Process and Reality: An Essay in Cosmology. New York: Free Press.

Williams Rowan. 2005. Eastern Orthodox Theology. In The Modern Theologians. Ed. Ford David F., 572–588. Oxford: Blackwell.

Wyrostkiewicz Michał. 2019. Osoba i środowisko. Studia teologiczno-ekologiczne. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Zizioulas John. 2006. Being as Communion: Studies in Personhood and the Church (Contemporary Greek Theologians Series 4). New York: T&T Clark.

Zizioulas John. 2012. Remembering the Future: An Eschatological Ontology. New York: T&T Clark.

Zizioulas John. 2012. The One and the Many: Studies on God, Man, the Church, and the World. California: Sebastian Press.

Zizioulas John. 1989. “Preserving God’s Creation. Lecture First”. King’s Theological Review 12: 41–45.


Opublikowane : 2020-12-23


Rabiej, S. (2020). Ekoteologia w służbie religii i nauki. Studia Oecumenica, 20, 51–65. https://doi.org/10.25167/so.2206

Stanisław Rabiej  stanrab@uni.opole.pl
Uniwersytet Opolski, Wydział Teologiczny  Polska
http://orcid.org/0000-0003-3677-2128

Ur. 07.09.1959, Zabrze; dziedzina: nauki teologiczne; dyscyplina: teologia;  specjalności: antropologia teologiczna, teologia dogmatyczna, ekumenizm; miejsce pracy: Uniwersytet Opolski, Wydział Teologiczny, ul. Drzymały 1 A, 45-342 Opole - profesor nadzwyczajny, dziekan Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.; studia - Katolicki Uniwersytet Lubelski 1985; dr - Katolicki Uniwersytet Lubelski 1989; dr hab. - Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie 1998; prof. (tyt.) - 2004; publ.: ponad 100; książki: 15; wypromowanych dr: 10; stanowiska: profesor zwyczajny Uniwersytetu Opolskiego; profesor Uniwersytetu im. Karola w Pradze 2001-2005; prodziekan Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 2005-2008; dziekan Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 2008-2012; kierownik Studiów Doktoranckich WTUO 2000-2008; kierownik Katedry Badań nad Inteligencją od 2000;kierownik Katedry Jean Monnet (Jean Monnet Chair: Ecumenical ways of reconciliation in Europe (154615 -LLP - 1 - 2009). Realizacja 2009-2014; od 2012 – profesor wizytyjący na Wydziale Artes Liberale Uniwersytetu Warszawskiego; wyróżnienia: nagrody Rektora UO - 1998, 1999, 2006; 2009. Nagroda „Quality” – 2000, 2013; organizacje: Société Francaise D'Etudes Mariales od 1998; 2006-2011 konsultor Rady Ekumenicznej Konferencji Episkopatu Polski; 2008-2012 konsultor Rady Naukowej Konferencji Episkopatu Polski; 2008-2012  członek Państwowej Komisji Akredytacyjnej (Zespół Kierunków Studiów Humanistycznych; 2008-2012 członek Kolegium Dziekanów Wydziałów Teologicznych w Polsce; 2009-2014 Ekspert Watykańskiej Kongregacji  Edukacji Katolickiej ds. Ewaluacji i Promocji Jakości Kształcenia Uniwersytetów i Wydziałów Kościelnych (Expert d’Évaluation de l’Agence du Saint-Siege pour l’Évaluation et la Promotion de la Qualité des Universités et Facultés  Ecclésiastiques - AVEPRO); 2015 – członek Polskiej Akdemii Nauk. Opublikował m.in: Chemins de réconciliation en Europe. I-III Colloque international, Colloquia Theologica 11.12.13, Opole 2010-2015;. Urzeczywistnianie wolności przekonań religijnych i praw z niej wynikających, Ekumenizm i Integracja 25, Opole 2016, ss. 464; Judaica of Opole, Opole 2016; Pobożność ludowa wyrazem religijności na Śląsku, Opole 2016; 119.   Krytyka „kultury wykluczenia” w nauczaniu papieża Franciszka,  w: M. Humeniuk (red.), Między ekskluzją a inkluzją w edukacji religijnej, Wrocław 2017, s. 64-76; Kaszrut – kształtowanie wrażliwości etycznej, w: B. Bokus (red.), Żywność Kulturowo Przetworzona, Warszawa 2017, s. 43-56; Judaica of Opole; Cmentarz żydowski w Opolu, Opole 2018.




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Redakcja „Studia Oecumenica” przyjmuje do oceny i publikacji artykuły naukowe oraz recenzje i sprawozdania z konferencji związane z problematyką ekumeniczną, międzyreligijną i z zakresu badań nad procesami integracyjnymi. Opracowanie nie może naruszać praw autorskich osób trzecich (w rozumieniu Ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych; tekst pierwotny: Dz.U. 1994 r. nr 24 poz. 83, tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. nr 90 poz. 631). Teksty nadesłane do redakcji nie mogą być wcześniej publikowane ani zgłoszone do publikacji w innych pismach lub wydawnictwach. Zgłaszając tekst, autor wyraża zgodę na: wszelkie zmiany stylistyczne, wynikające z normy językowej oraz normy „Zasady składania tekstu w języku polskim” i dokonywania niezbędnych zmian w układzie treści (w celu zwiększenia czytelności tekstu), a także na wykorzystania go do druku oraz w publikacjach elektronicznych. Autor także przenosi prawa autorskie na Redakcję „Studia Oecumenica”. Jednocześnie wyraża także zgodę na opublikowanie informacji o artykule w bazach naukowych, w tym w bazie CEJSH (The Central European Journal of Social Sciences and Humanities) oraz CEEOL (Central and Eastern European Online Library). Materiały zamieszczone w czasopiśmie „Studia Oecumenica” są chronione prawem autorskim. Przedruk tekstu może nastąpić jedynie za zgodą redakcji.