Joannesa Molanusa recepcja trydenckiego dekretu o obrazach


Abstrakt

Joannes Molanus, teolog, rektor Uniwersytetu w Louvain napisał obszerny traktat, który miał być pomocą dla biskupów i księży, w szczegółowym zastosowaniu ogólnego dekretu soborowego o obrazach. Molanus odrzucił te sposoby obrazowania, które nie są oparte na Biblii, a na apokryfach. Zerwał także z niektórymi przedstawieniami alegorycznymi czy wschodnimi. Stworzył teologiczne podstawy pod katolicką sztukę sakralną, która jest obecna w kościołach do dziś. Artykuł przedstawia analizę dekretu Soboru Trydenckiego o obrazach (1), życie i twórczość Molanusa (2), kontekst czasów Reformacji, w których żył Molanus, zwłaszcza w aspekcie obrazoburstwa (3), następnie zostaje omówiony traktat o obrazach Molanusa (4), istotne kategorie podziału teologicznego, które przypisuje sakralnym dziełom sztuki (5), a na koniec zostają przytoczone niektóre przykłady ilustrujące myśl Molanusa (6). W Podsumowaniu (7) zostanie dokonana ocena wpływu traktatu Molanusa na sztukę sakralną katolickiej Europy.


Słowa kluczowe

Molanus; sztuka sakralna; święte obrazy; ikony; Trydent; sobór

Baron Arkadiusz, Pietras Henryk. 2004. Wzywanie, cześć i relikwie świętych oraz święte obrazy. W Dokumenty Soborów Powszechnych. T. 4: (1511–1870). Lateran V, Trydent, Watykan I. Red. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras, 780–785. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Belting Hans. 2010. Obraz i kult historia obrazu przed epoką sztuki. Tłum. Tadeusz Zatorski. Gdańsk: Słowo / Obraz Terytoria.

Bœspflug, François, Christin Olivier, Tassel Benoît. 1996. Introduction. W Johannes Molanus. Traité des saintes images (Patrimoines Christianisme). Paris: Les Édition du Cerf.

Carr-Gomm Philip. 2010. Historia nagości. Tłum. Agnieszka Wyszogrodzka-Gaik. Warszawa: Bellona.

Cennini Cennino. 1955. Rzecz o malarstwie. Tłum. Samuel Tyszkiewicz. Wrocław: Zakład Imienia Ossolińskich.

Charkiewicz Jarosław. 2008. Jezus Chrystus w ikonografii. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna.

Cruz Joan Carroll. 1997. Cudowne wizerunki naszego Pana: sławne katolickie figury, obrazy i krucyfiksy. Tłum. Jarosław Irzykowski. Gdańsk: EXTER.

Dionizjusz z Furny. 2003. Hermeneia, czyli objaśnienie sztuki malarskiej. Tłum. Ireneusz Kania. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Freedberg David. 1958. „Johannes Molanus on Provocative Paintings” (1.03.2020). http://www.columbia.edu/cu/arthistory/faculty/Freedberg/Johannes-Molanus.pdf.

Freedberg David. 2005. Potęga wizerunków: studia z historii i teorii oddziaływania. Tłum. Ewa Klekot. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Gołda-Sobczak Maria. 2017. „Zwalczanie kultu obrazów w dobie reformacji”. Czasopismo Prawno-Historyczne 69 (2): 255–269.

Jakub z Voragine. 2003. Złota legenda. Tłum. Leopold Staff. Kraków: Zielona Sowa.

Jan Paweł II. 1997. „O śmierci Matki Bożej. Katecheza wygłoszona podczas audiencji ogólnej 25 czerwca 1997 r.” La Santa Sede (20.06.2020). http://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/audiences/1997/documents/hf_jp-ii_aud_25061997.html.

Kamiński Kamil. 2013. „Savonarola – szaleniec czy reformator?” (25.01.2020). https://historia.org.pl/2013/01/25/savonarola-szaleniec-czy-reformator/.

Klauza Karol. 2008. Teokalia. Piękno Boga. Prolegomena do estetyki dogmatycznej. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Klejnowski-Różycki Dariusz. 2018. Ikona jako miejsce formacji teologicznej. W Studium ikony. Red. Janina Różycka-Klejnowska, Dariusz Klejnowski-Różycki, 15–43. Zabrze: Śląska Szkoła Ikonograficzna.

Klejnowski-Różycki Dariusz. 2017. „Kult obrazów według Reformatorów: Marcina Lutra i Jana Kalwina”. Studia Oecumenica 17: 173–194.

Klejnowski-Różycki Dariusz. 2017. Nauka Addaja i legenda edeska o świętym Wizerunku. W Święte wizerunki w przekazie Dobrej Nowiny. Red. Norbert Widok, 77–88. Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.

Kobielus Stanisław. 1994. „Nagość jako symbol i wartość w kulturze średniowiecza”. Communio 64 (4): 103–117.

Masson Hervé. 1993. Słownik herezji w Kościele katolickim. Tłum. Bożena Sęk. Katowice: Wydawnictwo Książnica.

Michalski Sergiusz. 1989. Protestanci a sztuka. Spór o obrazy w Europie nowożytnej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Molanus Jean, de Ram Pierre Francois Xavier. 1861. Les quatorze livres sur l’histoire de la ville de Louvain du docteur et professeur en théologie Jean Molanus. Bruxelles: Commission Royale d’Histoire.

Molanus Johannes. 1996. Traité des saintes images (Patrimoines Christianisme). Tłum. François Bœspflug, Olivier Christin, Benoît Tassel. Paris: Les Édition du Cerf.

Ratzinger Joseph. 2002. Duch liturgii. Tłum. Eliza Pieciul. Poznań: Klub Książki Katolickiej.

Rzepińska Maria. 1984. Leonarda da Vinci „Traktat o malarstwie”. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

Steinberg Leo. 2013. Seksualność Chrystusa: zapomniany temat sztuki renesansowej. Tłum. Mateusz Salwa. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Teofil Prezbiter. 2009. Diversarum Artium Shedula i inne średniowieczne zbiory przepisów o sztukach rozmaitych. Tłum. Stanisław Kobielus. Kraków: Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów.

Zieliński Chwalisław. 1960. Sztuka sakralna. Co należy wiedzieć o budowie, urządzeniu, wyposażeniu, ozdobie i konserwacji domu Bożego. Podręcznik opracowany na podstawie przepisów kościelnych. Poznań – Warszawa – Lublin: Księgarnia św. Wojciecha.

Pobierz

Opublikowane : 2020-12-23


Klejnowski-Różycki, D. (2020). Joannesa Molanusa recepcja trydenckiego dekretu o obrazach. Studia Oecumenica, 20, 123–146. https://doi.org/10.25167/so.2135

Dariusz Klejnowski-Różycki  dspjkr@gmail.com
Uniwersytet Opolski, Wydział Teologiczny  Polska
https://orcid.org/0000-0001-8388-702X

Ks. dr hab. Dariusz Klejnowski-Różycki, prof. UO – Kierownik Katedry Teologii Dogmatycznej Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, Rektor Śląskiej Szkoły Ikonograficznej, dogmatyk, ikonograf, sinolog. Studiował w Lublinie, Krakowie, Paryżu, Pekinie i Taipei. Zainteresowania teologiczne skupiają się na chrystologii, teologii chińskiej, azjatyckiej i teologii ikony.




CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



Redakcja „Studia Oecumenica” przyjmuje do oceny i publikacji artykuły naukowe oraz recenzje i sprawozdania z konferencji związane z problematyką ekumeniczną, międzyreligijną i z zakresu badań nad procesami integracyjnymi. Opracowanie nie może naruszać praw autorskich osób trzecich (w rozumieniu Ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych; tekst pierwotny: Dz.U. 1994 r. nr 24 poz. 83, tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. nr 90 poz. 631). Teksty nadesłane do redakcji nie mogą być wcześniej publikowane ani zgłoszone do publikacji w innych pismach lub wydawnictwach. Zgłaszając tekst, autor wyraża zgodę na: wszelkie zmiany stylistyczne, wynikające z normy językowej oraz normy „Zasady składania tekstu w języku polskim” i dokonywania niezbędnych zmian w układzie treści (w celu zwiększenia czytelności tekstu), a także na wykorzystania go do druku oraz w publikacjach elektronicznych. Autor także przenosi prawa autorskie na Redakcję „Studia Oecumenica”. Jednocześnie wyraża także zgodę na opublikowanie informacji o artykule w bazach naukowych, w tym w bazie CEJSH (The Central European Journal of Social Sciences and Humanities) oraz CEEOL (Central and Eastern European Online Library). Materiały zamieszczone w czasopiśmie „Studia Oecumenica” są chronione prawem autorskim. Przedruk tekstu może nastąpić jedynie za zgodą redakcji.